Լիանա Ղալթաղչյան. «Նվերի հստակեցումը դրական է, բայց քանի դեռ նվիրատուների անունները բաց չեն, խնդիրներ կան». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

«Հանրային ծառայության մասին» նոր օրենքով սահմանվել են ի պաշտոնե նվերի ընդունման նոր կարգավորումներ:

Օրենքով արգելվում է պաշտոնեական պարտականություններն իրականացնելիս նվերների ընդունումը: Թույլատրելի նվեր ընդունելիս պաշտոնատար անձը պարտավոր է կառավարության սահմանած կարգով հայտնել այդ մասին:

Եթե պաշտոնատար անձի կողմից ստացված նվերը գերազանցում է 75 հազար դրամը, ապա այն համարվում է պետական կամ համայնքային սեփականություն՝ հաշվառվում է և հանձնվում պետությանը կամ համայնքին:

Թեմայի շուրջ «Փաստ»–ը զրուցել է հանրային քաղաքականության փորձագետ Լիանա Ղալթաղչյանի հետ:

– Այս կարգավորումներն էական ազդեցություն կունենա՞ն պաշտոնյաների՝ այլևս նվիրատվություն չստանալու համար:

– Նման սահման դնելը մի փոքր ճիշտ չի: Նախկինում նվեր հասկացությունը այդքան հստակ չէր տրվում: Բայց սա դեռ չի նշանակում, որ այլ հարցերում մենք խնդիրներ չունենք: Քանի դեռ նվիրատուների անունները բաց չեն, և մենք չենք կարող իմանալ նվիրատուն ով է, քանի դեռ դա հրապարակային տեղեկատվություն չէ, խնդիրներ կան:

Նվեր հասկացության մասով միգուցե հնարավոր է նման պնդում անել, բայց դա դեռ չի նշանակում, որ սա կարող է հիմքեր ստեղծել, որ նվիրատվություններ չլինեն կամ բարեգործության միջոցով հնարավոր չլինի ինչ–որ գործարքներ անել:

– Ինչպիսի՞ հստակեցումներ են արվել:

– Օրինակ, հստակ տարանջատում է դրվել անձնական և պաշտոնական նվերի միջև: Հիմա կա արգելք որևէ անձնական նվեր ստանալու, եթե դա կապված է պաշտոնական պարտականությունների իրականացման հետ, այսինքն՝ անձը նման նվեր չէր ստանա, եթե չլիներ այդ պաշտոնում:

Պաշտոնատար անձի նվերներ ստանալու ցանկը հանգում է արարողակարգային, հրապարակային միջոցառումների ժամանակ սովորաբար տրվող նվերներին, դրանք են նաև կազմակերպվող հյուրասիրությունները, ծառայողական օգտագործման նպատակով անվճար տրամադրվող նյութերը, կրթաթոշակը, նպաստն ու դրամաշնորհը, որոնք հրապարակային մրցույթի արդյունքում են տրամադրվում: Բայց անգամ այս դեպքում սահմանափակում կա՝ այդ նվերների արժեքը չպետք է գերազանցի 75 հազար դրամը, հակառակ դեպքում դրանք հաշվառվում են և համարվում պետական սեփականություն: Միայն մանր արարողակարգային և պաշտոնական այցելությունների բերումով ստացած նվերների դեպքում կարող ենք ասել, որ դա անձնական նվեր է և մնում է իրեն:

– Այս փոփոխություններն ընդհանուր առմամբ դրական համարո՞ւմ եք:

– Օրենսդրական կարգավորման առումով՝ այո՛: Եղել են բացեր, իսկ հիմա փորձել են շտկել դրանք, բայց շատ հաճախ մենք չենք ունենում այն տեղեկատվությունը, որը կարող է բխել հայտարարագրի՝ օրինակ նվիրատուի հետ կապված որոշ տվյալները բացելուց: Երբ մենք չենք տեսնում նվիրատուն ով է, չենք տեսնում գույքը որտեղ է՝ Հայաստանո՞ւմ, թե Հայաստանից դուրս, դժվար է հասկանալ այդ նվերն ի պաշտոնե ստացած նվեր էր, թե՝ ոչ: Դեռևս խնդիրներ կան տվյալների հրապարակման հետ կապված:

Շատ լավ է, որ օրենքը ընդունվել է, կոռուպցիոն ռիսկերի որոշ նվազեցում է սա, բայց միայն օրենսդրական ամրագրման տեսանկյունից: Դրականը նվերների կարգավորմանն է միայն վերաբերում: Չգիտեմ՝ պրակտիկայում ինչպես է աշխատելու, ինչպիսի վարչական կամ կարգապահական պատասխանատվություն է կիրառվելու այս դեպքերում: Գործող օրենսգրքով վարչական պատասխանատվությունը 1000 դրամի չափով տուգանք է: Այդ դրույթը չի վերանայվել, գուցե հետո անեն, բայց կարևոր է իմանալ, թե նվերներ ստանալու դեպքում ինչպիսի սանկցիա է կիրառվելու:

– Ի՞նչ տեղ են զբաղեցնում նվիրատվությունները պաշտոնյաների գործունեության կոռուպցիոն ռիսկերում:

– Նվիրատվությունն արգելված չէ, ուղղակի պետք է հստակ սահմանել տվյալները, որպեսզի հնարավորություն ունենանք հանրային վերահսկողություն իրականացնել: Ունենք դեպքեր, երբ պաշտոնատար անձը չի կարողացել հիմնավորել, թե ստացած նվիրատվության՝ մեծ առանձնատներ, աղբյուրը ով է: Բնականաբար հիմնավոր կասկածներ են մնում, երբեմն նաև բացահայտված տեղեկությունների արդյունքում կարող ենք պնդել, որ դա կոռուպցիոն գործարքների արդյունքում է եղել:

– Եթե Ձեր կողմից նշված բոլոր բացերը շտկվեն, կարո՞ղ ենք ասել, որ կոռուպիցոն ռիսկերն առհասարակ կնվազեն:

– Երբ մենք կունենանք հետաքննող լրագրողների կողմից արված բացահայտումներ և դրանց վերաբերյալ կլինեն պատշաճ վարույթներ, համապատասխան պատասխանատվություն կկիրառվի, անպատժելիությունը կվերանա, երբ մենք ամրագրումից բացի կունենանք դրական դինամիկա, այդ ժամանակ գուցեև նման բանի մասին խոսենք: Թե չէ մենք շատ լավ գրված օրենքներ ունենք, բայց դա շատ քիչ է նման պնդում անելու համար:

Հ.Գ. Պաշտոնյաները այս օրենքը գործելու պահից սկսած պարզապես կթաքցնեն ու չեն հայտարարագրի նվերները:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում