Սամվել Խուդոյան. «Ծխելու դեմ պայքարում ամենահզոր միջոցն ինքնագնահատականին դիպչելն է». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Օրեր առաջ ՀՀ առողջապահության նախարարությունը շրջանառության մեջ դրեց նոր օրենքի նախագիծ, որով նախատեսվում է արգելված վայրերում ծխելու համար խոշոր տուգանքներ սահմանել։ Նպատակը՝ նվազեցնել ծխախոտային արտադրատեսակների օգտագործումն ու դրանց բացասական ազդեցությունը:

Հոգեբան Սամվել Խուդոյանի կարծիքով՝ սահմանափակումների և տուգանքների կիրառման դեպքերը կնպաստեն ծխելու դեմ պայքարին:

«Ինչքան բացասական երևույթներ կապվեն ծխելու հետ, մարդիկ այնքան ավելի հեշտ կթողնեն այն: Շատերը տատանվում են՝ թողնե՞լ ծխելը, թե չթողնել. այս բոլորը լրացուցիչ խթան կհանդիսանան: Հատուկ սահմանափակումների կամ տուգանքների համար ծխախոտը չեն թողնի, բայց եթե առողջական խնդիրներ ունեն, մի կողմից էլ տուգանքները կգումարվեն իրար և որևէ օգուտ կտան»,– «Փաստ»–ի հետ զրույցում ասաց հոգեբանը:

Նրա խոսքով՝ ծխելու դեմ պայքարում ամենամեծ ազդեցությունը թողնում է մարդկանց ինքնագնահատականի վրա ազդելը: Հոգեբանը նմանատիպ դեպքի Լոնդոնում է ականատես եղել:

«Պրոպագանդել, որ ծխելը բնորոշ է ցածրակարգ մարդկանց: Օրինակ՝ Եվրոպայում այսպիսի մի արտահայտություն կա՝ ասում են, որտե՞ղ կարելի է ծխել, պատասխանում են՝ երրորդ երկրից այստեղ մարդ կա՞»,– պատմեց մեր զրուցակիցը:

Սամվել Խուդոյանը հետազոտություններ է վկայակոչում՝ փաստելով, որ ծխելը մարդիկ թողնում են, երբ նրանց մոտ մահացու հիվանդություն է ախտորոշվում:

«Մարդիկ այդ դեպքում թողնում են ծխելը և ոչ մի ցանկություն հետագայում չեն ունենում: Ես այդպիսի մարդկանց հետ շատ եմ շփվել: Ազդեցություն ունի նաև գինը: Եվրոպայում ծխախոտը շատ թանկ է, որոշ մարդիկ այն թողնում են»,– շեշտեց մասնագետը:

Նա համարում է, որ ծխելու դեմ պետք է պայքար սկսել հենց դպրոցից: Դեռահասին բացատրել, որ ծխելը ոչ թե տղամարդկության նշան է, այլ՝ անմակարդակություն: «Ինքնագնահատականին պետք է կպչել: Դա ամենահզոր ազդեցության միջոցն է: Բոլոր հակամիջոցառումները միանալով իրար վերջնական արդյունք են տալիս: Էլի ծխողներ կլինեն, բայց թիվը կկրճատվի»,– կարևորեց հոգեբանը:

Նախագծով սահմանված են բարձր չափի տուգանքներ՝ չթույլատրված վայրերում ծխելու համար՝ 50000–700000 դրամ: Մասնավորապես, ծխախոտ գովազդելու համար տուգանքը կլինի 500–700 հազար դրամ, մեքենայում ծխելու դեպքում տուգանքը նախատեսվում է սահմանել 50 հազար դրամ:

Հարցին՝ արդյոք արդյունավետ կլինի խոշոր տուգանքներով պայքար մղել ծխելու դեմ, Խուդոյանը նկատեց. «Հարցը տուգանքների վճարման ռեալ և ոչ ռեալ տարբերակն է: Այնպիսի տուգանքներ են, որ մարդը երբեք չի տա: Եթե տուգանքի չափն ավելի փոքր լիներ` 5000–10000 դրամ, մեկ–երկու անգամ կտուժեին ու կհասկանային, որ ավելի լավ է օրենքը չխախտել, բայց մեծ թվերը ռեալ չեն: Ոչ ադեկվատ տուգանքներ են: Մեզ մոտ ոչ մի օրենք չի կիրառվում, հետևաբար, սա ևս այդ ցանկում կլինի: Հենց սկզբից այսպիսի մեծ թվեր դնելն ապուշություն է»:

Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ոչ միայն արգելքներն ու սահմանափակումները, այլև, օրինակ, ծխելու հետևանքների մասին բացատրական աշխատանքներն աչքի են ընկնում ցածր արդյունավետությամբ և բերում են հակառակ արդյունքի:

«Ծխախոտատուփի վրա երբ վտանգավոր նկարներ ու գրառումներ են կատարում` չի ազդում, այլ՝ ավելի գրավիչ է դարձնում»,– մատնանշեց նա:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում