Գիտնականները պնդում են, որ մարդիկ կկարողանան ամբողջությամբ վերականգնել կորցրած տեսողությունը խխունջների շնորհիվ
ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիայի համալսարանի գիտնականները առաջին անգամ վերծանել են, թե ինչպես է ոսկեգույն խնձորի խխունջը վերականգնում իր կորցրած աչքերը և պարզել, որ նրա տեսողական օրգանները զարմանալիորեն նման են մարդկանց: Աշխատանքը հրապարակվել է Nature Communications (NatCom) ամսագրում:
Մարդու աչքերը չափազանց բարդ օրգան են, որը գրեթե անհնար է վերականգնել: Սակայն քաղցրահամ ջրերի խխունջ Pomacea canaliculata-ի, որը հայտնի է նաև որպես ոսկեգույն խնձորի խխունջ, մոտ ամեն ինչ այլ է. այն կարողանում է ամբողջությամբ վերականգնել կորցրած աչքը՝ ցանցաթաղանթով, ոսպնյակով և նույնիսկ տեսողական նյարդով:
«Խնձորի խխունջները բացառիկ արարածներ են», - ասել է ուսումնասիրության առաջատար հեղինակ, մոլեկուլային և բջջային կենսաբանության դոցենտ Ալիս Ակկորսին: «Դրանք եզակի հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել բարդ զգայական օրգանի ամբողջական վերականգնումը»:
Աշխատանքի ընթացքում նրա թիմը ցույց է տվել, որ մարդկանց և խխունջների աչքերի զարգացման համար պատասխանատու կառուցվածքը և գեները մեծ մասամբ նույնն են: Ավելին, նրանք առաջին անգամ խխունջի մոտ օգտագործել են CRISPR/Cas9 գենոմի խմբագրման մեթոդը և անջատել են pax6 գենը, որը աչքի բանալին է: Ինչպես մարդկանց մոտ, դրա մուտացիան հանգեցրեց աչքերի լիակատար կորստի խխունջի սաղմերի մոտ։
Աչքի անդամահատումից հետո խխունջին մոտ մեկ ամիս է պահանջվում այն վերականգնելու համար։ Առաջին օրվա ընթացքում վերքը լավանում է, ապա ոչ մասնագիտացված բջիջները տեղափոխվում են վնասվածքի վայր։ Մեկուկես շաբաթ անց սկսում են ձևավորվել աչքի կառուցվածքները, և 15-րդ օրը հայտնվում են բոլոր հիմնական տարրերը՝ ներառյալ տեսողական նյարդը։ Այնուամենայնիվ, դրանք շարունակում են հասունանալ առնվազն ևս երկու շաբաթ։
«Անատոմիական առումով նոր աչքը անզանազանելի է հինից», - ընդգծեց Ակկորսին։
Դեռևս պարզ չէ, թե արդյոք խխունջները կարողանում են տեսնել իրենց վերականգնված աչքերով, ինչպես նախկինում, գիտնականները պլանավորում են մշակել վարքային թեստ՝ դա պարզելու համար։
Թիմի հաջորդ նպատակն է պարզել, թե արդյոք pax6-ը ներգրավված է ոչ միայն աչքերի զարգացման, այլև դրանց վերականգնման մեջ։ Եթե այո, և եթե նմանատիպ գեները առկա են նաև մարդկանց մոտ, դա կարող է բացել դռները մարդկանց մոտ տեսողությունը վերականգնելու մեթոդների համար։
«Մենք հույս ունենք, որ խխունջների վերականգնման մեխանիզմի հասկացումը կօգնի ակտիվացնել նմանատիպ գործընթացներ մարդկանց մոտ», - եզրափակեց Ակկորսին։
Թարգմանությունը՝ Lurer.com-ի
Իդրամի «Բարի գործերի քաղաքը»․ թիմային խաղից՝ իրական բարեգործական ծրագրեր
Այն մասին, թե իրականում ինչ կարգավիճակ է ունեցել Տիգրանաշենը խորհրդային տարիներին․ Ավետիք Չալաբյան
Անկախություն՝ առանց պատրանքների․ Արտակ Զաքարյան
Լոռի Բերդ խոշորացված համայնքի ղեկավար Արայիկ Ներսիսյանի անցած ճանապարհը
Երկու ճանապարհ կար փողոցային պայքար սկսելու․ Նարեկ Կարապետյան
Երկիրը դիսկոտեկ չէ․ Սամվել Կարապետյան
Մեր դատավորները համատարած գտնվում են Փաշինյանի ճնշման տակ. Ավետիք Չալաբյան
Վթար՝ Հրազդան-Երևան երթուղին սպասարկող միկրոավտոբուսի մասնակցությամբ․ կան վիրավորներ
Իրանի ԱԳՆ-ն ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի նստաշրջանին մասնակցությունը որակել է որպես հնարավորություն
Ալիևը չի ճանաչել Հայաստանի սահմանները․ որտե՞ղ է այն փաստաթուղթը, որի մասին խոսում է Փաշինյանը
