Ապացույցները վերացնելը մարդուն զրկում է ճշմարտությունն ապացուցելու հնարավորությունից. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Զարգացած երկրներում, եթե հնարավոր է 20–25 տարի հետո անգամ ապացուցել, որ դատապարտված և երկար տարիներ ճաղերի հետևում հայտնված անձն իրականում որևէ կապ չի ունեցել հանցագործության հետ, ապա Հայաստանում դա գրեթե անհնար է, քանի որ իրեղեն ապացույցները, որոնց հիման վրա կայացվում է վճիռը և անձը դատապարտվում է ազատազրկման, ոչնչացվում են:
Սա մի կողմից թույլ չի տալիս, որ մեր երկրում արդարադատությունը զարգանա, մյուս կողմից էլ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռը դառնում է անհերքելի փաստ և դաջվում մարդու կենսագրության վրա: Ստացվում է, որ դատավճռի հիմք հանդիսացած ապացույցների վերացման պատճառով պատիժ կրած անձն ինչքան էլ գոռա, փաստացի որևէ կերպ չի կարողանա ո՛չ շրջապատին և ո՛չ էլ հասարակությանն ապացուցել, որ ինքը մեղավոր չէ: Նման բացթողումը թույլ չի տալիս նաև, որ զարգանա հայոց արդարադատությունը:
Փաստաբան Տիգրան Հայրապետյանը «Փաստի» հետ զրույցում ասաց, որ դատավճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո ենթակա է կատարման: Դատավճռում նշվում է նաև, թե ինչ պետք է անել այն ապացույցների հետ, որոնց հիման վրա էլ կայացվել է դատավճիռը:
Բացի այդ, օրինական ուժի մեջ մտած դատավճիռը բողոքարկվելուց բացի կարող է վերանայվել մի քանի դեպքերում, բայց կարևոր է, որ օրենքը թույլ է տալիս նաև դատավճիռը վերանայել, երբ դատական սխալը խաթարում է արդարադատության բուն էությունը: Այդ ժամանակ դատապարտյալը վճիռն օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, մինչև 20 տարին լրանալը, կարող է բողոքարկել առաջին ատյանի վճիռը՝ վերաքննիչ դատարան, վերաքննիչի վճիռը՝ վճռաբեկ դատարան: Սակայն հարց է ծագում, թե ապացույցները վերացնելուց հետո դատապարտյալն ինչպես կկարողանա պայքարել դատական սխալի դեմ և վերականգնել խաթարված արդարադատության բուն էությունը, եթե ապացույցները վաղուց վերացված են:
«Դա կախված է նրանից, թե դատարանն իր վճռի մեջ ապացույցների մասով ինչ որոշում է կայացրել, բայց շատ ապացույցներ, օրինակ՝ մահացածի շորերը, այլ իրեր, դատավճռով որոշում է կայացվում, որ օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո վերացվեն: Այդ դեպքում կարող է լինել նաև այնպես, որ դատապարտյալն այլևս չկարողանա ապացուցել, որ ինքը որևէ կապ չի ունեցել տվյալ հանցագործության հետ»,– ասաց Տ. Հայրապետյանը:
Փաստաբանը նշեց նաև, որ կարևոր է ապացույցների պահպանման ժամկետն օրենքով երկարացնելը, քանի որ չի բացառվում, որ տարիներ հետո տեխնոլոգիաներն այնքան զարգանան և այնպիսի հնարավորություններ ստեղծվեն, որ մարդիկ ավելի հեշտ ճանապարհով կարողանան ապացուցել, որ իրենք որևէ առնչություն չեն ունեցել տվյալ հանցագործության հետ և իրենց արդարացնելու պահանջ ներկայացնեն:
Հարցին, թե նման պայմաններում ընդհանրապես կարո՞ղ է խոսք լինել արդար դատական համակարգի կամ արդարադատության մասին, թե սրանով նույնպես փաստվում է, որ գործ ունենք թերի օրենսդրական դաշտի և թերի արդարադատության հետ, փաստաբանը պատասխանեց:
«Այն, որ մենք թերի արդարադատություն ունենք, ոչ մեկի համար նորություն չի, բայց կարևորն այն է, որ մեր արդարադատությունը մարդասիրական չի, քանի որ անձին հնարավորություն չեն տալիս թեկուզ 5–10 տարի հետո, նոր տեխնլոգիաների ի հայտ գալուց օգտվել և մինչև վերջ ապացուցել իր անմեղությունը: Տեխնոլոգիաների զարգացումը կարող է հանգեցնել նրան, որ ակնհայտ անօրինական դատական ակտեր կայացրած դատավորները սկսեն պատասխանատվության ենթարկվել: Այսինքն, օրենքը պետք է հնարավորություն տա, որ մարդն իրավունք ունենա իր անմեղությունն ապացուցել: Իմ կարծիքով դա և՛ մարդասիրական է, և՛ կնպաստի արդարադատության զարգացմանը: Այդ դեպքում, դատարաններն էլ կիմանան, որ մի օր կարող է որևէ դատավոր ապացուցել, որ տվյալ դատավորը սխալ վճիռ է կայացրել: Հարցը շատ տեղին է, որն օրենսդրական լուծում է պահանջում: Դրանից արդարադատության համակարգը միայն կշահի, իսկ դատավորներն էլ մի քանի չեղած ապացույցների հիման վրա, պատվերով մարդկանց չեն դատի, այլ հստակ կիմանան, որ վաղը կարող է իրենք հայտնվեն դատապարտյալի աթոռին»,– ասաց Տ. Հայրապետյանը:
Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Жители Тигранашена не имеют права собственности и живут в постоянном ощущении угрозы (Видео)
Геополитическое балансирование — на «нитке». «Паст»
Арестовать весь армянский народ не получится: «Паст»
С кем же на самом деле встретился Никол Пашинян? «Паст»
ВТБ (Армения) упростил процесс автокредитования на первичном рынке
Трамп принял 10 требований Ирана перед двухнедельным перемирием
Армяне Москвы встретили Пашиняна акцией «Мы с Эчмиадзином»: «Паст»
Армия Ирана пригрозила отбросить военных США в период до каменного века
Власти уже «цепляются за соломинку». «Паст»
Одним из главных рисков выборов является распыление голосов. «Паст»
