Գաղափարական պոպուլիզմի, հանդուրժողականության ու նախագահական պարգևների մասին. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է մշակութաբան Արման Գրիգորյանը
– Պարոն Գրիգորյան, մեր երկրում շարունակվում է այն մոտեցումը, որ շատ երգիչների, որոնք չեն ասոցացվում լուրջ արվեստագետների հետ, տրվում են կոչումներ, մեդալներ ու շքանշաններ: Այս փաստը բեկում չի՞ մտցնում մշակութային կյանքի մեր ընկալումների մեջ:
– Ես այսպես կասեմ` դա կոչվում է հանդուրժողականություն: Ի տարբերություն սովետական շրջանի, երբ մենք ու մուսուլմանները արվեստի առումով հակադրության մեջ էինք: Հիմա նույն իսլամական արվեստի տարրերով հայկական արվեստը ավելի հանդուրժողաբար է ընդունվում: Իսկ ժողովուրդն էլ, դե, գիտեք, հայկականը համարում է թուրքական: Կամ` իսլամական:
Չեմ ուզում ասել, որ Կոմիտասի գործը գնաց ջուրն ընկավ: Որովհետև դարասկզբին էր, որ արմատական ձևով ցանկանում էին մաքրել մշակույթը և ազգայինի տակ հասկանում էին մի քիչ այլ բան, քան դա հասկանում էր հասարակ ժողովուրդը:
Ես կարծում եմ, որ այսօրվա իշխանությունների ճաշակը պոպուլիստական է: Խոսքը չի վերաբերվում անհատի ճաշակին: Պարզապես նացիոնալ–սոցիալիզմը պոպուլիզմ է ենթադրում: Իսկ նրանք նացիոնալ–սոցիալիստներ են: Մի ժամանակ ինտերնացիոնալ–սոցիալիստներ էին, իսկ հիմա դարձել են նացիոնալ–սոցիալիստներ: Եվ եթե գաղափարախոսությունը պոպուլիստական է, ապա գաղափարակիրներն ինչ–որ տեղ «լսում են» ժողովրդին: Ցանկանում են նրա ճաշակով գնալ: Իսկ մեր ժողովուրդն էլ սիրում է մուսուլմանականը:
– Այսինքն` ինչ–որ տեղ սիրաշահում են ժողովրդին:
– Այո՛, այո՛: Ստալինի ժամանակ էլ է այդպես եղել:
– Դրա խորքում կա՞ քաղաքականություն:
– Իհարկե, դա քաղաքականություն է: Սովորական մարդը, եթե իրավունքներից զրկվել է, գոնե այդ մի հարցում բավարարված է իրեն զգում: Ի վերջո, ինչի՞ համար են դա անում. որպեսզի սովորական մարդուն դուր գան: Օրինակ, նրան ընտրելու իրավունքից զրկում են, բայց թողնում են լսի «իր» երաժշտությունը:
Նախ մենք դրանով նմանվում ենք հենց մուսուլմանական երկրներին, մարդիկ էլ կարող են մտածել, որ իրենք էլ իսլամ են: Այսինքն` մեր քրիստոնեությունն անգամ համարում ենք, որ եվրոպական չէ:
Ի դեպ, նույն բանն էլ կա ռուսների մոտ: Չէ՞ որ նրանք առավելապես հակադրված են Եվրոպային: Ընդհանրապես այս ամենը հատուկ է հետսովետական երկրներին: Ամեն տեղ էլ սոցիալիստական դիկտատուրաները նույն կերպ են վարվում:
– Եթե ցինիկ գնահատական տանք` սա նաև իրենց իշխանությունը պահելու մեթոդ է, այո՞:
– Չէ, չարժե ցինիկ գնահատական տալ: Որովհետև դա նաև հանդուրժողականություն է:
Ի՞նչ տեսակետից եք նայում, երբ գտնում եք, որ իսլամական ազդեցությունը Հայաստանի վրա վատ է: Ասենք` պարսկական ազդեցությունը կամ` թուրքական ազդեցությունը: Հնարավոր է` վատ չէ՞: Ի վերջո, մենք իսլամական երկրների կայսրությունների մեջ ենք եղել: Եվ մարդիկ կան, որ ասում են` վատ չէ այդ ազդեցությունը: Շատ մարդիկ մինչև հիմա նրանց բառերով են խոսում, չէ՞: Նկատի ունեմ սովորական մարդկանց:
Այնպես որ, սա միանշանակ հարց չէ: Ընդհակառակը ժողովուրդն անգամ իրեն լավ է զգում, որ ռաբիսները գնահատվում են: Իսկ մշակութային ռաբիսը ասես պատկերացում լինի քաջության, ուժեղության, նաև սնոտիապաշտության: Որովհետև ողջ Ղուրանն է սնոտիապաշտական, ի վերջո: Եվ, անշուշտ, սա հակադրված է քրիստոնեությանը:
Ինչքան էլ որ ուսումնասիրում են, գրում են, դեռևս ամբողջությամբ չի բացահայտված այդ ֆենոմենը, թե ինչպես միանգամից այդ ռաբիսը տարածվեց մեզ մոտ: Հիշենք, որ «պերեստրոյկայի» հետ դա շատացավ:
– Կարո՞ղ ենք դա քաղաքակրթական առումով անախրոնիզմ համարել մեզ մոտ:
– Չէ, ինչո՞ւ անախրոնիզմ:
– Որովհետև մենք քրիստոնյա ժողովուրդ ենք:
– Այո, քրիստոնյա ենք, բայց որը կորցրել էր իր երաժշտությունը: Ընդամենը 19–րդ դարի վերջից են մտածել ազգային երաժշտության մասին ու ասել` վա՛յ, դա ի՞նչ է...
Վերջերս Բագրատյանն ասաց` Հայաստան բառի «ստան»–ը ռաբիսն է: Հիմա սա ընդունենք ու ավելի հանդուրժող լինենք:
Жители Тигранашена не имеют права собственности и живут в постоянном ощущении угрозы (Видео)
Геополитическое балансирование — на «нитке». «Паст»
Арестовать весь армянский народ не получится: «Паст»
С кем же на самом деле встретился Никол Пашинян? «Паст»
ВТБ (Армения) упростил процесс автокредитования на первичном рынке
Трамп принял 10 требований Ирана перед двухнедельным перемирием
Армяне Москвы встретили Пашиняна акцией «Мы с Эчмиадзином»: «Паст»
Армия Ирана пригрозила отбросить военных США в период до каменного века
Власти уже «цепляются за соломинку». «Паст»
Одним из главных рисков выборов является распыление голосов. «Паст»
