Իրանագետ Վարդան Ոսկանյան. «Իրանը վիթխարի լծակներ ունի՝ ազդելու Ադրբեջանի՝ նաև ներքաղաքական զարգացումների վրա». «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
– Իրանի խորհրդարանի ղեկավար Լարիջանին ուշագրավ հայտարարություն է արվել ԼՂ հակամարտությանը Իսրայելի միջամտության առնչությամբ: Նախ, ո՞րն է այդ հայտարարության պատճառը: Եթե խոսքը իսրայելական զենքի վաճառքի մասին է, ապա առաջին տարին չէ, որ Իսրայելը զենք է վաճառում Բաքվին:
– Կարծում եմ՝ այս հարցում որպես շրջադարձային կետ պետք է դիտարկվի Իսրայելի վարչապետի՝ նախորդ տարեվերջին Ադրբեջան կատարած այցը: Դրանից հետո իրանական դիսկուրսներում, նաև հռետորաբանության մեջ հստակորեն զգացվեց, որ Իրանը չի պատրաստվում լռելյայն հետևել Ադրբեջանի այն գործունեությանը, որը նա ծավալում է հատկապես Իսրայելի հետ գործակցության դաշտում: Եթե այս տարվա կտրվածքով նայենք գործընթացներին, ապա արցախյան հակամարտության համատեքստում արված հայտարարություններից պետք է առանձնացնել որոշ ժամանակ առաջ Իրանի արտգործնախարարի խոսնակի այն հայտարարությունը, որտեղ, ըստ էության, շեշտվում էր, որ արցախյան հիմնախնդիրը պետք է կարգավորվի Արցախի բնակչության կամարտահայտության հիման վրա, այսինքն՝ փաստացիորեն ճանաչվում էր Արցախի՝ ինքնորոշման միջոցով սեփական ճականագիրը տնօրինելու իրավունքը: Երկրորդ հայտարարությունը Լարիջանիի հայտարարությունն էր մեր ԱԺ նախագահի հետ հանդիպման ընթացքում, որտեղ շեշտվել է, որ Իսրայելը չպետք է որևէ կերպ ներգրավածություն ունենա արցախյան հակամարտությանը: Բնական է, որ այս հայտարարությունը պետք է դիտարկվի որպես զգուշացում Ադրբեջանին, որովհետև ադրբեջանական կողմն է, որ անուղղակիորեն Թել–Ավիվին ներքաշում է այս հակամարտության մեջ՝ զենքի, սպառազինությունների առքուվաճառքի իրականացման միջոցով:
– Իսկ կարելի՞ է այդ հայտարարությունը դիտել որպես անուղղակի պատասխան Սաուդյան Արաբիայում տեղի ունեցած գագաթաժողովին Ադրբեջանի մասնակցությանը:
– Չեմ կարծում, թե երկու գործընթացներն ուղղակիորեն կապված են, բայց եթե մեծ հաշվով դիտարկենք ադրբեջանական գործելաոճը կամ Բաքվի բռնապետական վարչակարգի իրականացրած քայլերը, ապա կասկած չկա, որ Ադրբեջանը փորձում է մասնակցել հակաիրանական բնույթ ունեցող գրեթե բոլոր միջոցառումներին կամ հնարավոր դաշինքների ձևավորմանը: Մյուս կողմից, Իլհամ Ալիևի վարչակարգն ամրապնդում է իր կապերը Իսրայելի հետ: Ըստ Wikileaks–ի տվյալների՝ ժամանակին Ալիևը հայտարարել է, որ Ադրբեջան–Իսրայել հարաբերությունների տեսանելի հատվածը նման է այսբերգի վերևի մասին, մինչդեռ հիմնական հատվածը չի երևում: Նաև Սաուդյան Արաբիայում հակաիրանական դաշինքի ձևավորման գործընթացին Ադրբեջանի բռնապետի մասնակցությունը նույնպես ցուցիչ է առ այն, որ այս պետությունն ունի հակաիրանական հստակ դիրքորոշում: Շատ դեպքերում այդ դիրքորոշումը միգուցեև բարձրաձայն չի արտահայտվում: Բայց եթե դիտարկենք իրական դաշտում կատարված քայլերը, ակնհայտ է, որ Ադրբեջանի քաղաքականությունը նույնքանով հակաիրանական է, որքանով հակահայկական է:
– Իսկ Լարիջանիի այս հայտարարությունն ի՞նչ հետևանքներ կարող է ունենալ: Դրան կարո՞ղ են կոնկրետ գործողություններ հետևել:
– Իրանցիների հռետորաբանությունը չափազանց կարևոր է: Սովորաբար այն չեզոք է ու հավասարակշիռ: Բայց արդեն երկրորդ անգամն է, որ նկատվում է շեշտադրումների փոփոխություն՝ ոչ հօգուտ ադրբեջանական կողմի: Ինչ վերաբերում է գործնական քայլերին, ապա ակնհայտ է, որ Իրանն օգտագործելու է իր ունեցած ողջ գործիքակազմը, այդ թվում՝ նաև Ադրբեջանի ներսում իրանամետ, շիա հավատացյալների հսկա առկայությունը, որպեսզի չեզոքացնի իսրայելական ներկայությունը Ադրբեջանում: Այս համատեքստում Իրանը նաև բավականին մեծ գործիքակազմ ունի՝ կիրառելու միջազգային ասպարեզում, հատկապես իսլամական երկրների շրջանակում՝ սահմանափակելու Ադրբեջանի թե հակաիրանական, թե նաև հակահայկական գործունեությունը: Այստեղ Հայաստանի և Իրանի շահերը գրեթե ամբողջությամբ համընկնում են:
– Իսկ կատարվելիք այդ գործողությունների համատեքստում՝ հնարավո՞ր է համագործակցություն Հայաստանի հետ:
– Հայ–իրանական համագործակցությունը թե քաղաքական, թե տնտեսական, թե նաև վերջին շրջանում ռազմաարդյունաբերական ու պաշտպանական ոլորտներում ուղղված չէ որևէ երրորդ երկրի դեմ: Իրանի հետ մեր հարաբերություններում մենք իրացնում ենք երկկողմանի օրակարգ: Բնական է, որ այդ օրակարգը կարող է ձեռնտու չլինել մեր հանդեպ թշնամական դիրքորոշում ունեցող երկրների համար: Բայց դա ոչինչ չի նշանակում:
– Իսկ Դուք տեղյա՞կ եք՝ Ադրբեջանում ի՞նչ արձագանքներ կան Լարիջանիի հայտարարության առնչությամբ:
– Առայժմ պաշտոնական արձագանքներ չկան: Համենայնդեպս, ադրբեջանական մամուլում այդ հայտարարությունը մասնակի աղավաղումներով, բայց տարածվել է: Բայց դա չի կարող վրիպել Ադրբեջանի ղեկավարության աչքից: Որովհետև Իրանի կողմից ցանկացած զգուշացում Ադրբեջանում առաջացնում է լուրջ անհանգստություն՝ հաշվի առնելով ազդեցության այն հսկայական լծակները, որն ունի Իրանը Ադրբեջանի՝ նաև ներքաղաքական զարգացումների վրա:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Жители Тигранашена не имеют права собственности и живут в постоянном ощущении угрозы (Видео)
Геополитическое балансирование — на «нитке». «Паст»
Арестовать весь армянский народ не получится: «Паст»
С кем же на самом деле встретился Никол Пашинян? «Паст»
ВТБ (Армения) упростил процесс автокредитования на первичном рынке
Трамп принял 10 требований Ирана перед двухнедельным перемирием
Армяне Москвы встретили Пашиняна акцией «Мы с Эчмиадзином»: «Паст»
Армия Ирана пригрозила отбросить военных США в период до каменного века
Власти уже «цепляются за соломинку». «Паст»
Одним из главных рисков выборов является распыление голосов. «Паст»
