Վարուժան Հոկտանյան. «Շատերը միտումնավոր են «Ազդարարման համակարգի» մասին օրենքը իջեցնում «գործ տվողի» մակարդակի». «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Պարզվում է ազդարարությունը որևէ կապ չունի «գործ տալ» հասկացության հետ, բայց որոշները գիտակցաբար, թե դժբախտաբար 37 թվականի դեպքերը հիշեցնելով այն իջեցնում են գավառական մակարդակի:
«Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի ղեկավար Վարուժան Հոկտանյանը «Փաստի» հետ զրույցում ասաց, որ Խորհրդային Միությունում նույնպես ազդարարը շատ հեշտությամբ վերածվում էր «գործ տվողի», որը բավականին լուրջ խնդիր է: Եվ այն մշակույթը, որը կար մեր երկրում դա նախկին խորհրդային տարիներին ձևավորված ոչ անկախ պետական մարմիններ ունենալու հետևանք էր:
«37 թվականին այս կամ այն անձին մեկուսացնելու համար ինչ–որ մեկին ասում էին, թե ում դեմ ինչ է պետք գրել: Այ դա էր «գործ տալը», իսկ ազդարարն այն մարդն է, ով տեսնելով տվյալ համակարգում առկա խայտառակ իրավիճակը, այդ մասին հայտնում է կամ իր ղեկավարներին, կամ ոստիկանությանը»,– ասաց Վ. Հոկտանյանը:
Երբ երկրում գործում են կլանային համակարգեր, իսկ մտածողությունը՝ «կլանը սրբություն է» մակարդակի է, բավականին բարդանում է ազդարարություն անելը, համոզված է մասնագետը: Եվ այդ կարծրատիպերը կոտրելու համար կա՛մ պետք է ունենալ ժամանակակից հասարակություն, որտեղ հանրային ծառայողներն, իրավապահներն ու մնացած բոլոր պետական պաշտոնյաները ոչ թե պաշտպանում են էլիտայի կամ իշխող քաղաքական ուժի շահերը, այլ միայն օրենքով իրենց վերապահված գործառույթներն են իրականացնում:
«Եվրոպական շատ երկրներում կամ Սինգապուրում, որը Հայաստանի նման ավտորիտար պետություն է, հաջողվել է ազդարարությունը բարձրացնել առաջնային կարևորություն ունեցող հարցի մակարդակի: Քաղաքական ազդարարությունը պատժվում է Սիգապուրում, բայց սոցիալական ու տնտեսական հարցերին վերաբերող հարցերի դեպքում այն խրախուսվում է»,– ասաց Վ. Հոկտանյանը:
Կոռուպցիայի համաշխարհային բարոմետրի 2016 թվականին հրապարակած տվյալների համաձայն 42 երկրների շարքում հայաստանյան բնակչության 77%–ի կարծիքով ազդարարությունը բացասական երևույթ է:
«Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնի ղեկավարի կարծիքով դա դժբախտաբար խոսում է այն մասին, որ ազդարարությունն այնքան պրովինցիալ մակարդակի վրա է, որ նույնիսկ «գործ տվողի» և ազդարարի տարբերությունը չգիտեն: Եվ այս պայմաններում դժվար է կանխատեսել, թե «Ազդարարման համակարգի» մասին օրենքի նախագիծը կյանքի կոչվելուց հետո որքանով կկիրառվի:
«Դա բավականին լուրջ մտահոգություն է, քանի որ եթե դիտարկենք նախկինում ընդունված այլ օրենքներ, ապա տպավորություն է ստեղծվում, որ օրենք ընդունելու ժամանակ քաղաքական կամք ունենք, բայց օրենքները կիրառելու կամ չկիրառելու դեպքում պատիժներ կիրառելու ժամանակ քաղաքական կամքը բացակայում է: Ինչ վերաբերում է օրենքը «գործ տվողի» մակարդակի իջեցնելուն, ապա հասարակության մի մասը միտումնավոր է դա անում, իսկ մի մասը անգիտակցաբար: Համակարգը, որը հիմա կա, նույն խորհրդային ժամանակների ավտորիտար համակարգն է, երբ հանրային ծառայողը ոչ թե օրենքներով էր առաջնորդվում, այլ ամեն ինչ պայմանավորվում էր վերադասի հանդեպ նվիրվածության աստիճանով: Այդ պարագայում ազդարարի ինստիտուտը կարող է դառնալ անկիրարկելի: Ներկա հակակոռուպցիոն ռազմավարության նպատակը պետք է բարեխիղճ հանրային ծառայողի դաս ձևավորելը լիներ, ով պետք է առաջնորդվի օրենքներով և ոչ թե իր վերադասի հանդեպ նվիրվածությամբ: Եվ եթե երկրում չկա այդպիսի դաս, ազդարարին մշտապես կասեն «գործ տվող» և կսկսեն հալածել»,– ասաց Վ. Հոկտանյանը:
Բացի այդ, պայքարը պետք է համակարգված լինի և եթե միաժամանակ չեն վերացվում այն խնդիրները, որոնք հանրային ծառայողին խանգարում են դառնալ վեբերյան մոդելի դասական հանրային ծառայող, ապա այն կշարունակի մնալ այն, ինչ այսօր ունենք:
«Մենք հիմա ունենք սովետական տիպի հանրային ծառայողներ, որոնք առաջնորդվում են ոչ թե գործող օրենքներով ու կանոնակարգերով, այլև՝ միայն հավատարմության սինդրոմով: Այն տարիներին դա կուսակցությանը հավատարիմ լինելն էր: Հետո կամաց–կամաց կուսակցության գաղափարախոսության արժեզրկումը կուսակցական գաղափարախոսական հավատարմությունից հանգեցրեց անձնական հավատարմության: Եվ եթե հիմա մենք ունենք այդպիսի հանրային ծառայողներ, ապա հնարավոր չէ պատկերացնել, թե օրենքն ընդունվելուց հետո ինչպես կգործի»,– ասաց Վ. Հոկտանյանը:
Նրա կարծիքով օրենքը «գործ տալու» հետ համեմատելով վարկաբեկվում է, բայց եթե ներկա հակակոռուպցիոն ռազմավարության գլխավոր նպատակը խթանվի և ձևավորվի օրինավոր հանրային ծառայողի դաս, ապա հնարավոր կլինի օրենքի կիրարկման հարցում դրական սպասումներ ունենալ:
Բերելով Վրաստանի օրինակը նա նշեց, որ այնտեղ էլ ժողովրդի մեջ կոռուպցիայի դեմ պայքարի հանդեպ հավատը սկզբում մեծ չի եղել և ժողովուրդը դրան նայել է ինչպես ժողովրդական հեքիաթներում՝ հրեշի դեմ միայնակ կռվող տղայի կամ Մսրա Մելիքի դեմ կռվող Սասունցի Դավթի նման: Բայց 2–3 տարի կողքից նայելուց հետո սկսեցին հավատալ, ազդարարել ու երկիրը դուրս բերեցին այդ կոռուպցիոն խավարի միջից:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում
Жители Тигранашена не имеют права собственности и живут в постоянном ощущении угрозы (Видео)
Геополитическое балансирование — на «нитке». «Паст»
Арестовать весь армянский народ не получится: «Паст»
С кем же на самом деле встретился Никол Пашинян? «Паст»
ВТБ (Армения) упростил процесс автокредитования на первичном рынке
Трамп принял 10 требований Ирана перед двухнедельным перемирием
Армия Ирана пригрозила отбросить военных США в период до каменного века
Власти уже «цепляются за соломинку». «Паст»
Одним из главных рисков выборов является распыление голосов. «Паст»
В Азербайджане готовятся к горнодобывающему буму, а у нас?.. «Паст»
