Ինչպե՞ս են աշխարհին նայում բժիշկ նկարիչները. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Մայիսի 31–ը Երևանի պետական բժշկական ինստիտուտի 1936–37 թվականների ռեկտոր Արամ Շավերդյանի հիշատակի օրն է: Նա միայն բժիշկ չէր, նաև նկարիչ էր: Նրանց գերդաստանի մարդիկ հետագայում հիմնականում գնացին իրենց անվանի նախնու ճանապարհով: Շատերը դարձան բժիշկներ: Իսկ շատերն էլ բժիշկներ, որոնք նաև նկարում էին` գեղանկարիչներ էին:

Բժիշկ Գագիկ Շավերդյանի նախաձեռնությամբ, ի պատիվ իրենց անվանի նախնու, երեկ` մայիսի 31–ին, կազմակերպվել էր բժիշկ–նկարիչների ցուցահանդես: Ցուցահանդեսը տեղի ունեցավ Նկարիչների միության շենքում և կրում էր «Արարում են բժիշկները» խորագիրը: Նաև երկրորդ խորագիրը կար` «Արարում են բժիշկ գեղանկարիչ Արամ Շավերդյանի կոլեգաները և զարմիկները»:

Ներկայացված էին շուրջ քսան հեղինակի ստեղծագործություններ` Անդրանիկ Ճաղարյանի, Վանիկ Ադամյանի, Նարինե Գոջաբաշյանի և մյուսների:

Նրանք տարբեր տարիքի մարդիկ են, ովքեր բժշկությունից ազատ ժամերին նաև նկարում են: Այսինքն` իրենց ապրումները, նաև որոնք առաջանում են հիվանդ մարդկանց և ընդհանրապես մարդկանց հետ շփումից, փոխանցում են կտավին ու գեղանկարչական լեզվով են այդ մասին պատմում:

Ժանրային առումով տարբեր աշխատանքներ էին ներկայացված` բնանկարներ, գծանկարներ, նատյուրմորտներ, դիմանկարներ, անգամ` երգիծական շարժեր կային:

Ցուցահանդեսում, բնականաբար, լուրջ ներկայություն ունեին Շավերդյան գերդաստանի անդամները` Կարեն Շավերդյանը, Դավիթ Շավերդյանը, Արփի Շավերդյանը: Որպես համալրումն իրենց գերդաստանի ստեղծագործական ներկայության, իր աշխատանքներն էր ցուցադրում նաև քանդակագործ Գերասիմ Շավերդյանը:

Եվ այսպես`ի՞նչ են զգում նկարիչները: Նկարիչները, ինչպես մեզանից յուրաքանչյուրը, տխրում են, ուրախանում են, ցավում են, հպարտանում են, աղոթում են: Բայց նրանք պարզապես այս ամենի մասին պատմում են գույների ու գծերի միջոցով: Մեկ գույները մգանում են, մեկ բացվում են: Մեկ տարածությունը ընդարձակվում է, մեկ սեղմվում է ու դառնում է բռունցքի չափ: Եվ ամեն ինչի մեջ ներկա է մարդը: Ե՛վ ծառի, և՛ ծաղկի, և՛ կիրճերի ու լեռների: Դեպի ուղիղ գնացող գծերի կամ` ինչ–որ մի կետից արդեն այլ ուղղություն ընտրող:

Դիմանկարներն են մեր մեծերի` իրենց ուրախություններով ու տխրություններով:

Ինչպես ցուցահանդեսի բացման խոսքում նշեց Նկարիչների միության նախագահ Կարեն Աղամյանը, ամեն մարդ երեխա ժամանակ մատիտ է վերցրել ու ինչ–որ բան է փորձել նկարել, ինչ–որ գծեր է քաշել: Չկա մարդ, որ դա արած չլինի: Ուստի չգիտես, թե ի՞նչ մոգական ուժ կա նկարելու մեջ, որ ոչ ոք անմասն չի մնում նրանից:

Եվ լինում են մարդիկ, ովքեր նկարելը շարունակում են նաև հետո, երբ արդեն չափահաս են: Ահա նման մարդիկ են նաև այս ցուցահանդեսի հեղինակները, ովքեր ունենալով իրենց հիմնական աշխատանքը, կրկին չեն կարողանում հրաժարվել վրձնից, կրկին նկարում են:

Եվ հարցնում ես` իսկ ինչո՞ւ են նկարում. ինչպե՞ս են հոգնատանջ աշխատանքից հետո «հանգստանում» նկարելով: Մոտավորապես դա սկսում ես հասկանալ, երբ դիտում ես այդ աշխատանքները:

Ահա սրտաբան Գայանե Աղաբաբյանի նկարների առջև ես: Այս կտավից քեզ են նայում փարթամ, ժպտուն ծաղիկներ, ու այն կոչվում է «Մի բուռ կարոտ մանկության հանդերից»: Արդեն պատկերացնում ես, թե ինչն է հեղինակին գամել նկարակալի առջև. նա ձգտել է իրեն զգալ իր մանկության բույրերի մեջ: Ու հաջողել է: Քանզի դու ևս հաղորդակցվում ես մաքուր ու անաղարտ այդ աշխարհին:

Կամ` զույգի պար է ներկայացված Գայանեի հաջորդ կտավում: Տղամարդու և կնոջ դեմքին դաջված է ազատության ձգտումը, նույն այդ ազատության կիրքը:

Իսկ «Բանտված ազատություն» կոչվող այս նկարի տրամադրությունն ո՞ւմ ծանոթ չէ: Ո՞վ չի զգացել, որ ազատությունը և կյանքի բեռն ու պարտադրանքը հակոտնյաներ են, որ պարտականությունն ու պարտադրանքը ներքև են քաշում թռիչքի պատրաստվող հոգուն: Ու դու ապրում ես հենց այդպես` ազատության ու պարտադրանքի սահմանագծում:

Ապա` Գայանեի մյուս կտավը, կոչվում է «Աղոթք»: Նայելով աղոթող դեմքին` ակամա հետը աղոթում ես: Եթե այդպես է, ուրեմն աշխատանքը հաջողված է, ուրեմն էներգիան փոխանցված է, ուրեմն ստեղծագործողը տվել է դիտողին այն, ինչ պետք է տար:

Իսկ ահա Կարեն Ակոբյանը նկարում է երեխաների: Նրա կտավներից քեզ են նայում ժպտուն ու ուրախ երեխաներ: Նրանք ասում են, որ մենք ենք մեր ուրախությամբ աշխարհը նորացնողները, աշխարհին հոգևոր նոր ուժ փոխանցողները:

 Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում