Արթուր Սաքունց. «Մարտի 1–ի հանցագործության էությունը 10 հոգու սպանությամբ չի սահմանափակվում». «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Այսօր լրացավ մարտի 1–ի դեպքերի 10–ամյակը: Սրանից ուղիղ 10 տարի առաջ անհիմն սպանվեցին 10 քաղաքացիներ, տասնյակները հալածվեցին, խոշտանգումների ենթարկվեցին: Սակայն մինչ օրս ոչ ոք պատասխան չի կրել այդ ամենի համար:

«Փաստ»–ը թեմայի շուրջ զրուցել է Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեայի Վանաձորի գրասենյակի նախագահ, իրավապաշտպան Արթուր Սաքունցի հետ:

– Դեպքերից հետո 10 տարի է անցել: Այս ընթացքում ինչ–որ բան բացահայտելու առումով դրական շարժ եղա՞վ:

– Նոր բան չկա բացահայտելու, որովհետև ի սկզբանե բացահայտված էր, հայտնի էր, Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի, մյուս պաշտոնատար անձանց դեպքերը, դրանց մասին տեղյակ էին, բացահայտված էր բազմաթիվ տեսանյութերով, բացահայտված էին ապօրինի դատապարտություններով, բացահայտված էին սպանված առնվազն 10 հոգու դատաբժշկական եզրակացություններով: Բացահայտման խնդիր չկա: Խնդիրն այն է, որ մինչ այժմ որևէ պաշտոնատար անձ պատասխանատվության չի ենթարկվել:

– Իսկ նրանք ո՞ր դեպքում քրեական պատասխանատվության կենթարկվեն:

– Եթե օրենքն աշխատի, եթե իրավապահ մարմինները գործեն, եթե դատախազությունը, քննչական ծառայությունը գործեն օրենքին համապատասխան:

– Օրեր առաջ ԱԺ–ում մարտի մեկի իրադարձություններին վերաբերող նախագիծը միաձայն քվեարկությամբ ընդգրկվեց օրակարգ: Սա դրական կարո՞ղ ենք համարել:

– Սա դեռ չի նշանակում, որ իրենք կողմ են այդ հայտարարությանը: Խնդիրն այստեղ հայտարարությունն ընդունելը կամ չընդունելը չէ: Խնդիրն այն է, որ բավարար հիմքեր կային և կան, որպեսզի քրեական գործ հարուցվի Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի, Աղվան Հովսեփյանի, Հայկ Հարությունյանի, Միքայել Հարությունյանի, Վովա Գասպարյանի, ոստիկանության բոլոր բաժինների պետերի նկատմամբ իշխանությունը չարաշահելու, զանգվածային ահաբեկման, մարդկանց նկատմամբ զենք կիրառելու, ապօրինի քրեական գործեր հարուցելու, մարդկանց ազատությունից զրկելու, խոշտանգումների ենթարկելու և ի վերջո՝ սահմանադրական կարգի դեմ ուժով գործողություններ կատարելու և իշխանությունը զավթելու համար:

– Պարոն Սաքունց, որոշ մարդիկ ասում են, թե մարտի 1–ն այլևս արդիական չէ: Այն արդիական է միայն դեպքերից տուժածների կամ սպանվածների հարազատների համար:

– Ես չգիտեմ, թե ովքեր են նման արտահայտություններ կատարում, բայց նման արտահայտություն կատարողների մոտ կամ տրամաբանության խնդիր կա, կամ՝ մտածողության, որովհետև առավել քան համոզված եմ, որ նույն այդ մարդիկ շատ ավելի ջերմեռանդորեն, ոգևորված կխոսեն Ցեղասպանության փաստի մասին, չնայած ո՛չ իրենք են ականատես եղել, ո՛չ վկաներ ունեն, ո՛չ էլ կարող են հղում կատարել որևէ մի կենդանի վկայի, որ այդ Ցեղասպանության անմիջական զոհն է եղել: Բայց այնպիսի մի ոգևորությամբ, հայրենասիրական ճառերով հանդես կգան Ցեղասպանության վերաբերյալ, որը տեղի է ունեցել 100 տարի առաջ և չի վերաբերել իրենց:

Մարտի 1–ի հանցագործությունը վերաբերում է ոչ միայն 10 սպանվածներին: Մարտի 1–ի հանցագործությունը արդեն Օսմանյան Թուրքիայի կառավարության օրոք չէ և ոչ էլ՝ Խորհրդային Միության ղեկավարության: Սա ՀՀ իշխանության օրոք է, անկախ Հայաստանի պայմաններում: Եվ պահանջը, խոսքը վերաբերում է գնահատական տալուն իշխանությունը բռնազավթածներին, սահմանադրական կարգը ոչնչացրածներին:

Նման կարծիք արտահայտողները ուղղակի որակում են իրենց հանցագործության աջակիցներ, պետական ահաբեկչության կողմնակիցներ, որ առաջին իսկ հնարավորության դեպքում իրենք էլ կմիանան ընդդեմ ՀՀ–ի և ընդդեմ ՀՀ քաղաքացիների:

Մարտի 1–ի դեպքերի հետևանքով մահացել է 10 հոգի, բայց դրա արդյունքում հալածանքների են ենթարկվել հարյուրավոր քաղաքացիներ, հազարավորները՝ լքել երկիրը: Այդ հանցագործության բուն էությունը 10 հոգու սպանությամբ չի սահմանափակվում:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում