English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori Unibank to Raffle a Trip to ItalyCustomer Appreciation Day in Vanadzor: IDBankHaik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 SeasonMy Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunityIDBank warns of scam calls impersonating pension fundsA little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped UpThe Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact
All Timeline »
Socity

«Առաջին քայլը իշխանության փոփոխությունն է, նրանց հրաժարականի պահանջը». ինչպիսի՞ն էր 2023-ը, և ի՞նչ տնտեսական կանխատեսումներ կան 2024-ի համար․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Տարվա ընթացքում «Փաստն» անդրադարձել է ոլորտային խնդիրներին, խոսել բացթողումների մասին՝ հույս ունենալով, որ բարձրաձայնված հարցերին լուծումներ կտրվեն: Տնտեսությունը մշտապես եղել է մեր դիտակետում, ուստի տարեվերջյան զրույցներից մեկով փորձում ենք ի մի բերել, թե ինչ արվեց ու չարվեց 2023 թ.-ին և ինչ սպասել 2024 թ.-ից: Աուդիտորների պալատի նախագահ Նաիրի Սարգսյանն ասում է՝ չենք կարող չնշել, որ 2023 թվականը տնտեսական աճով ենք փակում:

«Բայց, միևնույն ժամանակ, ընդգծենք, որ տնտեսական աճը ներառական չէր, այսինքն՝ աղքատ բնակչությունն այդպես էլ չհարստացավ, և տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն ամբողջությամբ ապահովել է ռուս-ուկրաինական պատերազմի ֆոնին ստեղծված իրավիճակը: Տնտեսական աճն ապահովել են վերարտահանումը Արևմուտքից Ռուսաստան և հակառակ ուղղություններով, ինչպես նաև այդ նույն պատերազմով պայմանավորված տուրիստական այցերը Հայաստանի Հանրապետություն: Հրապարակված թվերի համաձայն, մոտ 2 մլն տուրիստական այցելու ենք ունեցել, որի ուղիղ կեսը եղել է Ռուսաստանի Դաշնությունից: Ակնհայտ է, որ ՌԴ-ից եկել են ոչ թե ճանաչողական, մշակութային այցով, այլ նրանց մեծ մասը եղել են ռելոկանտները, որոնք պատերազմի ֆոնին են եկել Հայաստան»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Սարգսյանը:

Ընդգծում է՝ պետք էր աշխատել, որը չկատարվեց և շարունակում է չկատարվել: «Երբ ի սկզբանե ռելոկանտները գալիս էին Հայաստանի Հանրապետություն, պետք էր ստեղծել այնպիսի բարենպաստ պայմաններ, որպեսզի նրանք մնային Հայաստանում: Գիտենք, որ նրանց աշխատունակ և աշխատող հատվածի գերակշիռ մասը ՏՏ ոլորտի ներկայացուցիչ էին, որոնք իրենց հետ տեղափոխում էին ընդամենը մեկ նոթբուք: Նրանք ժամանակավոր տեղակայվեցին Հայաստանի Հանրապետությունում, որը, սակայն, նրանց չգրավեց կամ էլ շահագրգռող առաջարկներ չներկայացրեց, և տեղափոխվեցին մեր երկրից: Ոչինչ չարվեց Հայաստանում արդյունաբերություն, մշակող արդյունաբերություն տեղափոխելու, ռելոկացիա անելու և տեղակայելու համար, ավելին՝ կառավարությունն արեց քայլեր, որ «տուգանեն» այս տնտեսական աճը:

Օրինակ՝ ընդունվեցին տրանսպորտային միջոցի ներմուծման և վերարտահանման համար լրացուցիչ շահութաբերություն նախատեսող իրավական ակտեր, որոնք խոչընդոտեցին այդ ոլորտում Հայաստանը որպես հարթակ դիտարկելու համար: Եվ սկսեցին արդեն տրանսպորտային միջոցները Թուրքիայի, Ղազախստանի, Ուզբեկստանի, Տաջիկստանի միջոցով արտահանել Ռուսաստանի Դաշնություն: Զուգահեռ ընդունվեց երկակի նշանակության ապրանքների արտահանման արգելքի՝ կառավարության նոր որոշումը, օրենքում եղան փոփոխություններ, որոնք դժվարին կամ անհնարին դարձրեցին Հայաստանի միջոցով համակարգիչների, հեռուստացույցների, լվացքի մեքենաների և այլ տեխնիկայի վերարտահանումը Ռուսաստանի Դաշնություն: Սրանք ևս խոչընդոտեցին տնտեսական ակտիվ աճին»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

Հարցին, թե ինչպիսի՞ տարի է մեզ սպասվում, Սարգսյանն անդրադառնում է նախ 2024 թ.-ի բյուջեին: «Այս բյուջեն դժվար իրականանալի բյուջե է, որովհետև բավականին հավակնոտ ծախսային և եկամտային մասեր են ավելացրել: Սկսենք եկամտային մասից: Հայաստանում թողարկվող արտադրանքի ծավալը նվազում է: Վերջին ամիսներին շարունակական անկում է գրանցվում: Հետևաբար, եթե տնտեսությունն ամբողջ ծավալով չի աշխատում, մի բան էլ իր թողարկած արտադրանքը չի ավելացնում, զուգահեռ վերարտահանումների բոլոր խողովակները փակվում են, սա նշանակում է, որ բյուջեի եկամտային մասի կատարմանը մնում է երկու տարբերակ՝ հարկադրույքների բարձրացում կամ գնաճ: Ընդհանուր ապրանքների և ծառայությունների գները պետք է բարձրանան, որի արդյունքում ավել հարկ կհավաքագրվի, կամ գները կբարձրացնեն չնչին կամ չորս տոկոսի՝ ընդունելի մակարդակում, որը նախատեսված է «Բյուջեի մասին» օրենքում: Մեր կանխատեսմամբ, երկուսն էլ լինելու է:

Սկսեցին դիվիդենտի հարկման մասով: Դեռևս օրենքի նախագծեր կան, որ, կարծում եմ, մի քանի օրից կբերեն ընդունելու: Դրանք են՝ տույժերի և տուգանքների կրկնապատկումը հարկային չարաշահումների դեպքում: Ավելացել է Ֆեյսբուք սոցիալական ցանցով գովազդի միացման հարկը, որը բնակչությունից ուղիղ ձևով է հավաքագրվում: Հարկվում է բնակարանի վարձակալությունը: Վարչարարությունն այստեղ ավելի հեշտացել է, որովհետև Արցախից տեղահանված մեր հայրենակիցները գրանցման վայրի հասցեի նշում են իրականացնում, և սրա հետևից հարկային մարմինը գնալու է, որպեսզի տուգանեն այդ 500 հազարականները և բերեն օրինական դաշտ, այսինքն՝ սկսեն հարկել վարձակալությունները:

Զուգահեռ «Բյուջեի մասին» օրենքում նշված է, որ կան հարկային ծախսեր: Սա նշանակում է այնպիսի ոլորտներ, որտեղից պետք է որոշակի հարկային հավաքագրում լինի, բայց չի կատարվում: Օրինակ՝ Հայաստանում առողջապահական և կրթական ոլորտները ավելացված արժեքի հարկից ազատված են, որպեսզի ծառայությունները շատ ավելի մատչելի և հասանելի լինեն, որովհետև դրանք կարևորագույն ոլորտներ են մեր երկրի համար, և դրանց հարկային որոշակի խթանիչներով ստիպում են զարգանալ: Կանխատեսվում է, որ հաջորդ տարի բերելու են օրենքի նախագիծ, որ ամբողջ կրթական և առողջապահական ոլորտը հարկեն, սա նշանակում է հիվանդանոցային ծառայությունների և համալսարանների ու վճարովի մանկապարտեզների ու դպրոցների գների 20 տոկոսով թանկացում:

Հաջորդ կանխատեսումը իրականացրել են «Բյուջեի մասին» օրենքում, խոսքը ակտիվների հավելաճի հարկման մասին է, ձևակերպել են՝ «ակտիվի հավելաճի հարկման հնարավորություններն ենք գնահատելու»: Սա նշանակում է, որ, օրինակ՝ ձեռք ենք բերել բնակարան, որը 2000-ականների սկզբին պայմանականորեն արժեցել է 20 հազար դոլար, այժմ շուկայական արժեքներով կազմում է 200 հազար դոլար, և այդ տարբերության մասը փորձում են հարկել, որ կատարյալ աբսուրդի ժանրից է: Այսպիսի բան չի կարելի իրականացնել: Մարդու եկամուտները չեն ավելացել, ընդամենն ավելացել է նրա գույքի արժեքը: Սրանք նշմարվող և իրենց կողմից գրված բյուջեի նախագծով, հիմա արդեն՝ օրենքով ուղերձներ են՝ տրված ՀՀ քաղաքացիներին, որ այսքանը նվազագույնն ավելանալու է»,-հավելում է Աուդիտորների պալատի նախագահը: Ի՞նչ է պետք անել այս ծանրագույն իրավիճակից դուրս գալու և երկրի տնտեսական ողնաշարն ուղղելու համար: Փորձագետը մի քանի քայլեր է առանձնացնում:

«Մեր զրույցների ընթացքում բազմաթիվ քայլեր ենք նշել, սակայն մեզ ականջալուր չեն եղել: Հետևաբար առաջին քայլը իշխանության փոփոխությունն է, նրանց հրաժարականի պահանջը: Որքան էլ փորձենք միայն մասնագիտական, տնտեսական դաշտում լուծում փնտրել, այնուամենայնիվ, տնտեսագիտությունը, քաղաքականությունը և քաղաքագիտությունը շատ ամուր փոխկապակցված են, առանց մեկը մյուսի լինել չի կարող: Եթե ուղղակի մի քանի քայլ նշենք, թե ինչ պետք է անել, դա կլինի, որ մենք էլ սրանց նման հատվածային փոփոխություններ ենք անում, այնինչ պետք է լինեն արմատական և շղթայական փոփոխություններ: Ամեն դեպքում մի քանիսը նշեմ: Հայաստանում գյուղատնտեսական նշանակության հողերի միայն մեկ երրորդն է օգտագործվում, ուստի անհրաժեշտ է շատ շտապ գյուղատնտեսության ոլորտում ներդրումներ իրականացնել, օրինակ՝ ոռոգման համակարգում, ինչպես նաև ստեղծել գյուղատնտեսական կոոպերատիվներ, շահագրգռել հողի սեփականատերերին անդամակցել այդ կոոպերատիվներին, որպեսզի մեծ ծավալով արտադրանքը կարողանա մուտք գործել արտասահմանյան շուկաներ:

Օրինակ՝ տնային փոքր տնտեսությունը չի կարող սա ինքնուրույն իրականացնել, որովհետև մեկ գյուղացու թողարկած արտադրանքը անհնար է մուտք գործի ՌԴ-ի՝ մեր ամենամեծ առևտրային գործընկերոջ սուպերմարկետների ցանց, մարդիկ տարվա կտրվածքով 12 ամիս անխափան մատակարարում են ակնկալում: Սրա լուծման տարբերակը կոոպերատիվներն են, տարիներ շարունակ ասում ենք դրա մասին, սակայն չեն իրականացնում: Հաջորդը՝ հարկային՝ առնվազն դրույքաչափերի փոփոխություն և արտադրողների ու առևտրականների տարբեր դրույքաչափով հարկում: Արտադրությունը պետք է ամեն կերպ խթանել, նույնիսկ տարբեր ոլորտներ, որոնք գերակա են և մրցունակ աշխարհում, պետք է ամբողջապես ազատել հարկերից, որպեսզի շահագրգռենք, և մարդիկ գործունեություն իրականացնեն այդ ոլորտներում: Սրանք այն կարևոր փոփոխություններն են, որոնցից պետք է սկսենք: Իսկ շարունակությունը շատ մեծածավալ աշխատանք է պահանջում»,-եզրափակում է Նաիրի Սարգսյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 Ucom Supports Installation of 10 kW Solar Plant in Shenavan, Lori

1

 Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classi...

2

 A little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME

3

 IDBank warns of scam calls impersonating pension funds

4

 Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity

5

 My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July

6

 Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank

7

 Unibank to Raffle a Trip to Italy

8
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 Season My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity
Economy
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll