Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Unibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at UcomUnibank Becomes Title Sponsor of Alashkert Football ClubSergey Smbatyan’s Music for Future Foundation and the Lang Lang International Music Foundation Invite Young Pianists to Apply for the Prestigious Lang Lang Young Scholars ProgramUnibank Call Center Now Available 24/7 on Weekdays Ralph Yirikian Discusses the Challenges of Modern Leadership with Leadership School ParticipantsUnibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBank
Socity

ԹԱՂԱՎԱՐԴ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում. Արտակ Զաքարյան

Արտակ Զաքարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է՝
 
ԹԱՂԱՎԱՐԴ (132 տուն մնացել են գյուղի՝ ադրբեջանցիներին անցած կողմում), գյուղ Արցախի Հանրապետության Մարտունու շրջանում, որի գրեթե կեսը, Նիկոլի և նրան կցված խունտայի շնորհիվ, ներկայումս ժամանակավորապես գտնվում է Ադրբեջանի «զինված ուժերի»վերահսկողության ներքո։
 
Գյուղը տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևելյան հատվածում։ Շրջկենտրոն Մարտունուց գտնվում է 40 կմ հեռավորության վրա, իսկ Ստեփանակերտից՝ 42 կմ հեռավորության վրա։ Բնակավայրը լեռնային է, ծովի մակերևույթից բարձր է 1000։ Ունի 2385,59 հա տարածք, գյուղի միջով հոսում է Վարանդա գետը։ Գյուղը բաժանված էր երկու մասի՝ Վերին Թաղավարդ և Ներքին Թաղավարդ։
 
Արցախի ամենախոշոր գյուղերից մեկը՝ Թաղավարդն, այլևս կիսված է փշալարով։ 132 տուն մնացել են գյուղի՝ ադրբեջանցիներին անցած կողմում, 135-ը՝ հայկական վերահսկողության տակ գտնվող Ներքին Թաղավարդում կամ, ինչպես տեղացիներն են ասում, Կալեր Թաղավարդում։ Ադրբեջանական բանակի վերահսկողության տակ մնացած հատվածում ո՛չ հայ, ո՛չ ադրբեջանցի բնակչություն չկա։
 
ՀՀ կառավարությունը 1920 թվականի ապրիլի 14-ին Զանգեզուրից Վարանդա է ուղարկում Դրոյին, իսկ Ղափանից Դիզակ` Նժդեհին։ Այդ օրերին կազմվում է Արցախի ժամանակավոր կառավարությունը, որի կազմը հաստատվում է Վարանդայի Թաղավարդ գյուղում 1920 թ-ի ապրիլի 25-ին հրավիրված Ղարաբաղի հայության 9-րդ համագումարը։
Ըստ տեղեկությունների` գյուղի անվանումն առաջացել է գեղատեսիլ ու ծաղկառատ բնությունից. «վարդերի թաղ» կապակցությունը ձևափոխվել է և դարձել Թաղավարդ: Տարբեր աշխատություններում հիշատակվում է նաև, որ Թաղավարդի նախնական անվանումը եղել է Այգեհովիտ, այնուհետև՝ Բրդահունջ։
 
Գյուղում հաշվառված է 20-ից ավելի հուշարձան․ գյուղից 4 կմ հարավ-արևմուտքում գտնվող և 8-ից 14-րդ դարերով թվագրվող Բերդահոնջ ամրոցը, գյուղի մեջ գտնվող և 1840 թվականին կառուցված Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, գյուղից 1․7 կմ հարավ գտնվող և 5-ից 13-րդ դարերով թվագրվող «Ճոխտ պռվածառ» սրբատեղին, գյուղի մեջ գտնվող և 17-ից 18-րդ դարերով թվագրվող «Չուրվիշ» սրբատեղին, գյուղի եզրին գտնվող և 18-րդ դարով թվագրվող «Հին Թաղավարդ» եկեղեցին, գյուղից 2 կմ հարավ-արևմուտքում գտնվող և «Բերդահոնջի եղցի» անունով հայտնի եկեղեցին, նույն վայրում գտնվող 1645 թվականի տապանաքարը, գյուղից 2 կմ արևմուտք գտնվող և 9-ից 13-րդ դարերով թվագրվող «Գյոգ» գերեզմանոցը, գյուղի հարավային եզրին գտնվող և 14-ից 16-րդ դարերով թվագրվող «Շինատեղին արտ» գերեզմանոցը։
 
Թաղավարդում է գտնվում Փաթանց խաչ սրբավայրը, այն գտնվում է Կալեր կոչվող հանդամասում․ այն տափակ քար է, որի վրա խաչ է քանդակված։ Հնում գյուղացիները անձրևոտ օրեր ցանկանալու դեպքում խաչի վրա ջուր էին լցնում, իսկ արևոտ օրերի համար՝ կրակ անում։ Կալերի ներքին բլրի գտնվում է Ձիրավուշ կամ Գյունե եկեղեցին։ Ունի միջին չափեր և արձանագրություններով բազմաթիվ խաչքարեր։ Վերջիններս ունեն 1608, 1645 թվագրություններ։ Ներքին Թաղավարդի՝ Կարմիր շուկային մոտ հատվածը կոչվում է Կալեր, իսկ Վերին Թաղավարդը՝ Զարդարաշեն։
 
Գյուղից 5 կիլոմետր հարավ-արևելք է գտնվում Հին Ղալա անունով ամրոցը։ Ամրոցում նշվարվում են բազմաթիվ շինությունների հետքեր, ջրավազանները պահպանվել են։ Մնացել են կից ընդարձակ գերեզմանատան և հին եկեղեցու մնացորդները։ Տապանաքարերը պատկերաքանդված են XIII դարի արձանագրություններով։
 
Գյուղի աղբյուր-հուշարձաններից են Թաս աղբյուրը, Դերին աղբյուրը, Մինասանց, Ռուսեն, Խուդուն, Եղիային, Պլպլան, Փշին, Ծլլոկ, Շեշմա, Սաղունց, Յղոնեգի, Կարմիր, Շորեն, Կաթնաղբյուր և այլն։ Թաղավարդի մոտով հոսող գետի ափերով ձգվող մոտ 200 դամբանաբլուրները վկայում են, որ այդ հովիտը Արաքսի հարթավայրից Արցախ շարժվող էթնիկ խմբերի համար եղել է անցման ուղի։
 
Վերջին տվյալներով Թաղավարդում բնակվել է 1301 մարդ, գյուղն ունեցել է 344 տնտեսություն։