English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6Junius is back — with a new tournament and valuable prizes Ameriabank and FMO Sign EUR 120 Million Agreement to Support MSMEs and Advance Green Finance in Armenia International Children’s Day with EU and “Armenian Virtuosos”There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan Firebird’s AI Megaproject Enters Final Stage of Phase One Construction0% Commission on Leveraged Share Purchases via the ARARATBANK Trading PlatformCustomer Appreciation Day in Gyumri: IDBankSolis CJSC, managed by Amber Capital and combining a portfolio of solar power plants, issues bonds Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in a Panel Discussion at RISE Powered by Silicon Mountains Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026Idram Becomes a Partner of “Little Mher”Unibank has launched instant transfers by phone number Unisport Crowned Armenian Futsal Premier League ChampionOn May 30, "Unisport" will compete for the title of the Armenian championWith IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBankUnibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1 Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in ArmeniaLove Is… card from Unibank can win a trip to Paris Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity EducationUnisport – Armenian Futsal Cup holderSummer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customersTeam Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card IssuanceUcom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBankUnibank Offers 50% Discount on Cards During WeekendsPlanning your trip from a scratch: tips from IDBankIDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” Campaign
All Timeline »
Politics

Ընտրություններն ավարտված են, կարելի է արդեն հարկերն էլ բարձրացնել. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանի ներքաղաքական կյանքում ընտրություններից հետո սկսվող ժամանակահատվածը հաճախ առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում ոչ միայն քաղաքական, այլև սոցիալ-տնտեսական առումով։ Ընտրություններից առաջ իշխանությունները սովորաբար ձգտում են առավելագույնս խուսափել այնպիսի որոշումներից, որոնք կարող են դժգոհություն առաջացնել հանրության շրջանում, մինչդեռ ընտրություններից հետո կառավարությունները ստանում են որոշակի քաղաքական ազատություն՝ իրականացնելու այնպիսի քայլեր, որոնք մինչ այդ հետաձգվում էին՝ քաղաքական նպատակահարմարությունից ելնելով։

Հենց այս համատեքստում է հարկավոր դիտարկել նաև Հայաստանի կառավարության վերջին նախաձեռնությունը, որով նախատեսվում է 2027 թվականի հունվարի 1-ից բարձրացնել ակցիզային հարկի դրույքաչափերը՝ թանկացնելով բենզինը, բնական գազը, ծխախոտը, դրա փոխարինիչները և ալկոհոլային խմիչքները։ Թեև իշխանությունները նախընտրում են հարկերի բարձրացումը կապել հարկաբյուջետային քաղաքականության կատարելագործման, պետական եկամուտների ավելացման և միջազգային փորձին համապատասխանեցման հետ, սակայն իրական քաղաքական և տնտեսական միջավայրը թույլ է տալիս այս գործընթացը դիտարկել ավելի լայն համատեքստում։

Հատուկ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ ընտրություններից գրեթե անմիջապես հետո իշխանությունների կողմից ներկայացվող առաջին կարևոր նախաձեռնություններից մեկը հենց հարկային բեռի մեծացումն է, ինչը բազմաթիվ հարցեր է առաջացնում այն մասին, թե ինչ վիճակում են գտնվում պետական ֆինանսները, և ինչու է կառավարությունը ստիպված գնալ նման քայլերի։

Բնականաբար, պետական բյուջեն ցանկացած երկրի տնտեսական համակարգի հիմքերից մեկն է։ Պետությունը պետք է ֆինանսավորի սոցիալական ծրագրերը, կրթությունը, առողջապահությունը, պաշտպանությունը, ենթակառուցվածքները, պետական կառավարման համակարգը և բազմաթիվ այլ ոլորտներ։ Սակայն, երբ բյուջեի համալրման հիմնական միջոցներից մեկը դառնում է հարկերի և տուրքերի շարունակական բարձրացումը, դա կարող է վկայել ավելի խորքային խնդիրների մասին։ Տնտեսագիտական տեսանկյունից հարկերի բարձրացումը ամենահեշտ գործիքներից մեկն է պետական եկամուտների ավելացման համար, բայց միաժամանակ նաև ամենացավոտներից մեկը հասարակության համար։

Առանձնապես ուշագրավ է այն հանգամանքը, որ ընտրական գործընթացում իշխանության ներկայացուցիչները մեծ շուքով ներկայացնում էին կենսաթոշակների և որոշ սոցիալական վճարների բարձրացումները՝ դրանք ներկայացնելով որպես քաղաքացիների բարեկեցության աճի ապացույց։ Հանրությանը փոխանցվող հիմնական ուղերձն այն էր, որ պետությունը կարողանում է ավելի շատ միջոցներ հատկացնել քաղաքացիներին և բարելավել նրանց սոցիալական վիճակը։ Սակայն այժմ, երբ արդեն քննարկվում են վառելիքի, գազի և այլ ապրանքների թանկացումները, առաջանում է հիմնավոր հարց՝ արդյո՞ք այդ «սոցիալական բարձրացումներն» իրականում բարելավելու են մարդկանց կյանքը, թե՞ ընդամենը փոխհատուցվելու են նոր թանկացումների միջոցով։ Եթե կենսաթոշակը բարձրանում է, օրինակ՝ տասը հազար դրամով, բայց միաժամանակ թանկանում են տրանսպորտը, սննդամթերքը, կոմունալ ծառայությունները և բազմաթիվ այլ ապրանքներ, ապա քաղաքացին փաստացի չի զգում իր եկամուտների աճը։ Ընդհակառակը, հաճախ ստացվում է, որ անվանական աճը վերանում է գնաճային ճնշումների ներքո։ Այս երևույթը տնտեսագիտության մեջ հայտնի է որպես իրական եկամուտների նվազում, երբ քաղաքացիների ձեռքում հայտնվող գումարը թվային առումով ավելանում է, սակայն դրա գնողունակությունը մնում է նույնը կամ նույնիսկ նվազում։

Ծխախոտի և ալկոհոլի դեպքում ակցիզային հարկերի բարձրացման վերաբերյալ պետության հիմնավորումները որոշ չափով հասկանալի են։ Աշխարհի բազմաթիվ երկրներում այսպիսի հարկերը կիրառվում են ոչ միայն բյուջետային նպատակներով, այլ նաև հանրային առողջության տեսանկյունից։ Բարձր գները որոշ դեպքերում իսկապես կարող են նվազեցնել սպառումը և սահմանափակել վնասակար սովորույթների տարածումը։ Սակայն նույն տրամաբանությունը չի գործում բենզինի և բնական գազի պարագայում։ Վառելիքը ժամանակակից տնտեսության առանցքային բաղադրիչներից մեկն է։ Վառելիքի գնի փոփոխությունը սահմանափակ ազդեցություն ունի։ Բենզինի կամ գազի թանկացումը շղթայական ազդեցություն է ունենում տնտեսության գրեթե բոլոր ոլորտների վրա։ Երբ թանկանում է վառելիքը, աճում են փոխադրումների ծախսերը։ Երբ աճում են փոխադրումների ծախսերը, թանկանում է ապրանքների տեղափոխումը։ Երբ թանկանում է տեղափոխումը, աճում են վաճառքի վերջնական գները։ Արդյունքում թանկացման ալիքը տարածվում է ամբողջ տնտեսության վրա՝ հասնելով սպառողի գրպանին։ Հատկապես Հայաստանի նման երկրում, որտեղ ներմուծվող ապրանքների մասնաբաժինը բարձր է, վառելիքի գնի ցանկացած փոփոխություն կարող է արագ վերածվել համատարած գնաճի գործոնի։ Վաճառողը բարձրացնում է գինը, քանի որ ավելացել են իր ծախսերը։ Փոխադրողը բարձրացնում է սակագինը, որովհետև ավելի թանկ է լիցքավորում մեքենան։ Արտադրողը վերանայում է իր գնային քաղաքականությունը, քանի որ աճել են հումքի և լոգիստիկ ծախսերը։ Արդյունքում նույնիսկ այն քաղաքացին, որը երբեք մեքենա չի վարել, զգում է վառելիքի թանկացման ազդեցությունն իր ամենօրյա գնումների վրա։

Այս տեսանկյունից իշխանությունների նախաձեռնությունը կարող է ունենալ հակասական արդյունքներ։ Մի կողմից՝ բյուջեն կարող է ստանալ լրացուցիչ մուտքեր, մյուս կողմից՝ տնտեսական ակտիվության վրա կարող են ձևավորվել նոր ճնշումներ։ Բարձր գները կարող են նվազեցնել սպառումը, սահմանափակել փոքր բիզնեսների շահութաբերությունը և մեծացնել սոցիալական դժգոհությունները։ Այսինքն՝ կարճաժամկետ բյուջետային շահույթը կարող է ուղեկցվել երկարաժամկետ տնտեսական բարդություններով։

Մեկ այլ կարևոր հանգամանք է քաղաքական ժամանակացույցը։ Հասարակության զգալի հատվածի շրջանում բնական հարց է առաջանում, թե ինչու նման նախաձեռնությունները չեն ներկայացվում ընտրություններից առաջ նույն ակտիվությամբ։ Եթե հարկային բեռի ավելացումը տնտեսական անհրաժեշտություն էր, ապա այդ անհրաժեշտությունը գոյություն ուներ նաև նախընտրական շրջանում։ Եթե բյուջեն լրացուցիչ միջոցների կարիք ուներ, ապա այդ կարիքը նույնպես նոր չի առաջացել։ Այդ պատճառով ձևավորվում է ընկալում, որ ընտրություններից առաջ առաջնահերթ է եղել հանրության բարեհաճությունը պահպանելը, իսկ ընտրություններից հետո արդեն հնարավոր է անցնել ավելի կոշտ ֆինանսատնտեսական միջոցառումների։

Հենց այստեղ է ձևավորվում հանրային վստահության կարևոր խնդիրը։ Երբ քաղաքացիները տեսնում են, որ նախընտրական շրջանում խոսվում է եկամուտների աճի, սոցիալական աջակցության և բարեկեցության մասին, իսկ հետընտրական շրջանում սկսվում են նոր հարկերի և վճարների ավելացման գործընթացներ, առաջանում է անհամապատասխանության զգացողություն։ Այդ անհամապատասխանությունը ժամանակի ընթացքում կարող է վերածվել քաղաքական անվստահության, ինչը ոչ պակաս կարևոր մարտահրավեր է, քան բուն տնտեսական խնդիրները։

Միաժամանակ, պետք է հաշվի առնել նաև ավելի երկարաժամկետ միտումները։ Վերջին տարիների փորձը ցույց է տալիս, որ պետական եկամուտների ավելացման համար կառավարությունը պարբերաբար դիմում է նոր հարկերի, տուրքերի և վճարների ներդրմանը կամ գործող դրույքաչափերի բարձրացմանը։ Այս միտումը կարող է շարունակվել նաև առաջիկա տարիներին, հատկապես եթե պետական ծախսերը շարունակեն աճել ավելի արագ, քան տնտեսական հնարավորությունները։ Այդ դեպքում հարկային ճնշման աստիճանական մեծացումը կարող է վերածվել շարունակական գործընթացի։

Սակայն հարկաբյուջետային քաղաքականության արդյունավետությունը չափվում է ոչ միայն հավաքագրված գումարների ծավալով, այլ նաև այն հարցով, թե որքանով է այդ քաղաքականությունը նպաստում քաղաքացիների կյանքի որակի բարելավմանը։ Եթե բյուջեն լցվում է, բայց հասարակությունը շարունակում է զգալ կյանքի թանկացումը, եթե սոցիալական աջակցությունը չեզոքացվում է գնաճի միջոցով, եթե տնտեսական աճի պտուղները չեն արտահայտվում մարդկանց առօրյա կյանքում, ապա առաջանում է հարց, թե որքանով է հաջողված այդ տնտեսական ռազմավարությունը։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBank

1

 ZCMC Joins the United Nations Global Compact

2

 IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026

3

 Junius is back — with a new tournament and valuable prizes

4

 From Small Steps to Big Changes: “The Power of One Dram” Turns 6

5

 Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee

6

 Wildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase Service

7

 Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastru...

8

 ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram''

9

 Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook

10
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026
Economy
Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank Ameriabank Won in 4 Categories at AMX Awards 2026
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll