English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
With IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBankUnibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference“We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network update”Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1 Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterprise and Green Finance in ArmeniaLove Is… card from Unibank can win a trip to Paris Learn by Playing. A Series of Financial Literacy Games with Idram, IDBank and “Novosti-Armenia”Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity EducationUnisport – Armenian Futsal Cup holderSummer starts with iced coffee, what if it brings bonuses too? Idram&IDBank AraratBank reduces loan interest rates for around 400 reliable SME customersTeam Holding Announces the Launch of the Third and Final Placement Phase of USD Bonds. Underwriter - Freedom Broker Armenia Unibank Launches Biometric Identification in UNIMobile App Unisport reaches the finals of the Futsal Armenian Cup and Premier League IDBank was the strategic partner of the “Women in Leadership Forum & Awards 2026”Unibank Launches Fee-Free Online Payroll Card IssuanceUcom Supported the First-ever Western Asia Regional FPV Drone Race in Armenia Protect Yourself from Fraud: Safety Tips from AraratBankUnibank Offers 50% Discount on Cards During WeekendsPlanning your trip from a scratch: tips from IDBankIDBank supports the Opening Event of Wizz Air’s “Let’s Get Lost” CampaignUnibank provided cashback to more than 2 000 reliable SME borrowers AraratBank Supports Another Successful Entry into the Capital Market“Cannot deliver your package”. IDBank warns about fake messages from ‘’HayPost’’Ucom and SunChild Continue Joint Initiatives for a Greener Future Grant Akopian has been elected to the AmCham Board Unibank was a partner of the international forum “Yerevan Dialogue” EIB Group and Ameriabank strengthen support for Armenian businesses through EU-backed guarantee The Power of One Dram to ‘’Vahe Meliksetyan’’ FoundationThe international chess tournament supported by IDBank has concludedAraratBank and Urartu Football Club Team Up to Promote Financial LiteracyFINTECH360 International Conference Held in Armenia Ucom Upgrades Internet Speed for Unity Packages Two Milestones, One Celebration: Moneytun Turns 20, Partnership with AraratBank Marks 10 YearsBell Ringing Ceremony at the London Stock Exchange marks Ameriabank’s inclusion in the FTSE 100 as part of LFG AraratBank Announces Change in Executive Leadership Brilliant Performance of Khachaturian’s Piano Concerto by the Thessaloniki Symphony Orchestra — Dedicated to the Memory of the Victims of the Armenian GenocideAraratBank Supports Launch of the 15th Anniversary “Faces of Memory” Seminar “Your Relative is in Danger”: IDBank Warns About an Aggressive Wave of Phone ScamsSoft Construct Showcased New Career Opportunities at Career City Fest 2K26 Financial Literacy Course for Learning Mission non-profit organization. Idram&IDBank A New Level of Digital Banking: IDBank Launches Strategic Partnership with OracleInternational Mother Earth Day. Idram&IDBankUcom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management ProgramUnibank issues USD bonds with a 5.6% yieldAraratBank’s Unwavering Commitment: 5 Years, 172 Beneficiaries, and over 100 Projects
All Timeline »
Politics

Մայրական սիրտը, որ պատերազմը չկարողացավ կոտրել. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Այսօր, երբ բացում ենք «Փաստ» թերթը, գրեթե յուրաքանչյուր համարում հանդիպում ենք մի պատմության, որը չի կարելի կարդալ առանց կանգ առնելու։ Դրանք պարզապես կենսագրություններ չեն. դրանք կյանքեր են, որոնք կիսատ են մնացել, անուններ, որոնք դարձել են հիշողություն, և ամենակարևորը՝ մայրեր, որոնց աշխարհը փոխվել է անդառնալիորեն։ Բայց այդ պատմությունների մեջ կա մի առանձնահատուկ շերտ, որը չի կարող անտարբեր թողնել. մայրեր, որոնք պատրաստ էին իրենց որդիների կողքին լինել ոչ միայն խոսքով, ոչ միայն աղոթքով, այլ նույնիսկ ճակատում։ Կան մայրեր, որոնք ասում էին՝ «թող ես գնամ իմ որդու հետ», մայրեր, որոնք պատրաստ էին կիսել վտանգը, կիսել ճակատագիրը, կիսել նույնիսկ մահը։ Եվ հենց այդ միտքն էր, այդ անհավատալի, բայց իրական պատրաստակամությունը, որ դրդեց ինձ վերադառնալ մոր մասին ամենախոր խոսքերից մեկին՝ այն աշխարհին, որը ստեղծել է Հովհաննես Շիրազը։

Հովհաննես Շիրազը հայ քնարերգության այն բացառիկ դեմքերից է, որն իրոք դասական դարձավ դեռ իր կենդանության օրոք։ Նրա քնարի ամենազգայուն լարերից մեկը հնչեցրեց ամենաքնքուշ և միաժամանակ ամենախոր մեղեդիները՝ նվիրված մորը։ Բայց այս թեման հայ գրականության մեջ միայն Շիրազով չի սկսվում։ Դեռևս Սմբատ Շահազիզը իր «Երազ» բանաստեղծության մեջ ստեղծել էր մայրական կարոտի այնպիսի կերպար, որը դարձավ հայ պոեզիայի մարգարիտներից մեկը։ Հեռավոր օտարության մեջ, կտրված հայրենիքից ու մորից, նա զգում էր այդ կարոտի անտանելի ծանրությունը և ստեղծում տողեր, որոնք մինչ այսօր հուզում են իրենց պարզությամբ ու խորությամբ, որտեղ «երազի ցավը» դառնում է մայրական սիրո անփոխարինելիության խորհրդանիշը։ Նույն այդ կարոտը, բայց արդեն ավելի լայն ու ողբերգական հնչողությամբ, շարունակվում է նաև Ավետիք Իսահակյանի պոեզիայում, որի համար մորը չտեսնելու ցավը դարձավ կյանքի մշտական ուղեկից։

Հայ ժողովրդի պատմությունը կարելի է կարդալ ոչ միայն տարեթվերով ու պատերազմներով, այլև մայրերի աչքերով։ Այդ աչքերում է կուտակվել այն, ինչը ոչ մի տարեգիր չի կարող ամբողջությամբ փոխանցել՝ սպասում, աղոթք, կորուստ, բայց նաև մի անբացատրելի լույս, որը չի մարում նույնիսկ ամենախոր ցավի մեջ։ Այդ լույսն է, որ տեսել է Շիրազը, երբ գրում էր մոր մասին՝ ոչ թե որպես մեկ կնոջ, այլ որպես մի ամբողջ ժողովրդի հոգևոր առանցքի։

Շիրազի մարդերգության մեջ մորը նվիրված քնարերգությունը դառնում է բարոյական առանցք։ «Հուշարձան մայրիկիս» բնորոշումը պարզապես գրական ձևակերպում չէ. դա մի ամբողջ հոգևոր տիեզերք է, որտեղ մայրը վերածվում է մարդկության խղճի։ Նրա ստեղծագործություններում մայրը դուրս է գալիս սովորական ընկալումից և դառնում է այն վերջին անաղարտ արժեքը, որը մնում է, երբ աշխարհը խեղվում է։ «Միայն մայրն է մնացել սուրբ Արարատ… Ախ, լոկ մայրն է սուրբ ու վեհ…»: Այս տողերն այսօր հնչում են որպես ճշմարտություն, որը ժամանակը միայն ավելի է հաստատել։

Շիրազի համար մայրը համաստվածություն է։ Նա «մեր տան մատուռն է», «մեր հույսի դուռն է», «մեր տան ամրոցն է»։ Նա և՛ ծառա է, և՛ արքա, և՛ մրոտ ճրագ է, և՛ արեգակ։ Այս պատկերները ոչ թե պարզապես գեղարվեստական հնարքներ են, այլ գոյաբանական հայտարարություն՝ մայրը կյանքի հիմքն է։ Նա այն կետն է, որտեղից սկսվում է մարդը և որտեղից սկսվում է մարդկայնությունը։

«Մորս սրտի հետ աշխարհն եմ չափել՝ էլի մեծ էր նա…»: Այս տողերը պարզապես բանաստեղծական չափազանցություն չեն։ Դրանք մի փորձ են չափելու անչափելին։ Որովհետև մոր սիրտն այն սահմանն է, որտեղ ավարտվում է մարդկային տրամաբանությունը և սկսվում է անվերապահ սերը։ Շիրազի համար մայրը ոչ միայն լույս էր, այլ նաև տիեզերք, որտեղ որդին միշտ տեղ ունի՝ անկախ ժամանակից ու ճակատագրից։

Բայց պատմությունը երբեմն խախտում է այդ բնական ընթացքը։ Եվ այն, ինչ Շիրազի տողերում լույս էր ու օրորոց, մեր ժամանակներում հաճախ վերածվել է լռության ու դատարկության։ 44-օրյա պատերազմը ոչ միայն ճակատագրեր կոտրեց, այլև նոր խորություն տվեց «մայր» բառին։ Եթե մի ժամանակ մայրը որդուն օրորում էր, այսօր շատ մայրեր ստիպված են իրենց որդիներին հողին հանձնել։ Բայց հենց այստեղ է, որ Շիրազի խոսքը նոր իմաստ է ստանում։ Նրա մայրը միայն այն մայրը չէ, որ գրկում է։ Նրա մայրը նաև այն մայրն է, որ կարող է կրել կորուստը և չկոտրվել։ «Մայրս պատկերն է մայր հայրենիքիս». այս տողը այսօր հնչում է որպես իրականություն։ Հայրենիքը կանգնած է մայրերի վրա՝ նրանց ցավի, նրանց լռության, նրանց տոկունության վրա։

Այս մայրերը դարձել են մեր ժամանակի լուռ հուշարձանները։ Նրանք չեն աղաղակում, չեն պահանջում, բայց նրանց լռությունն ավելի բարձր է, քան ցանկացած խոսք։ Նրանք իրենց մեջ կրում են մի ամբողջ տիեզերք։ Եվ երբ մենք կանգնում ենք նրանց առաջ, մենք կանգնած ենք ոչ միայն մարդու, այլ մի ամբողջ աշխարհի առաջ։

Շիրազը գրում էր, որ եթե նույնիսկ աշխարհի բոլոր գանձերը շաղ տանք մոր ոտքերի տակ, միևնույնն է՝ քիչ է։ Այս «քիչ է էլի»-ն այսօր դառնում է մեր իրականության ամենաճշգրիտ ձևակերպումը։ Որովհետև ոչ մի բառ չի կարող հավասարվել այն ցավին ու սիրուն, որը կրում է մայրը։

«Լոկ մայրն է այժմ խիղճն հայրենիքիս». այս միտքը այսօր այլևս պարզապես բանաստեղծություն չէ։ Դա իրականություն է։ Եթե ուզում ենք հասկանալ մեր ժամանակը, պետք է նայենք մայրերին։ Եթե ուզում ենք գտնել մեր խիղճը, պետք է լսենք նրանց լռությունը։

Այսօր մենք ապրում ենք մի ժամանակում, երբ շատ բան է կոտրվել։ Բայց կա մի բան, որ մնացել է անփոփոխ՝ մոր սիրտը։ Եվ քանի դեռ այդ սիրտը կա, կա նաև այն լույսը, որի մասին գրում էր Շիրազը։ Թեև այդ լույսն այսօր ավելի ծանր է, բայց այն շարունակում է լուսավորել։

Եվ գուցե հենց սա է ամենակարևոր ճշմարտությունը. երբ աշխարհը մթնում է, մնում է մի լույս, որը չի մարում։ Եվ այդ լույսը մայրական է։

Սակայն այս ամենի խորքում մոր կերպարը միայն զգացմունք չէ։ Այն շատ ավելի լայն է՝ այն սահմանն է, որտեղ մարդը դադարում է լինել պարզապես անհատ և դառնում է պատասխանատվության կրող։ Պատերազմը հենց այդ հավասարակշռության խախտումն է։ Այն ոչ միայն խլում է կյանքեր, այլ նաև փոխում է մարդու ներսի չափումները՝ ցավը դարձնելով առօրյա, իսկ լռությունը՝ գոյատևման լեզու։ Բայց հենց այդ լռության մեջ է, որ մոր կերպարը դառնում է առավել տեսանելի։ Այն, ինչ չի ասվում բառերով, սկսում է խոսել հայացքով, հիշողությամբ և սպասումով։ Այս իմաստով մայրական սիրտը դուրս է գալիս անձնականի սահմաններից և դառնում է հավաքական հիշողության կենտրոն։ Այն կրում է ոչ միայն սեփական որդու ճակատագիրը, այլև մի ամբողջ ժողովրդի ճակատագրի ծանրությունը։ Եվ որքան խորանում է կորուստը, այնքան ավելի պարզ է դառնում մի բան. այդ սիրտը չի կոտրվում, այն փոխում է ձևը՝ ցավը դարձնելով դիմակայություն, իսկ լռությունը՝ ուժ։ Գուցե հենց այստեղ է մեր գոյության ամենախորքային գաղտնիքը. այն ուժը, որը փոխանցվում է մայրերից որդիներին, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ որդիներն այլևս չեն վերադառնում։ Եվ այս ամբողջ պատկերի մեջ Շիրազի մոր կերպարը չի մնում միայն գրական հիշողություն։ Այն ապրում է այսօր՝ յուրաքանչյուր մոր հայացքում, յուրաքանչյուր սպասման մեջ, յուրաքանչյուր լուռ դիմացկունության մեջ։ Այսպիսով, մայրական սիրտը, որի մասին խոսում է մեր գրականությունը և մեր ժամանակը, նույն տեղում է հանդիպում. այնտեղ, որտեղ ցավը դառնում է տոկունություն, կորուստը՝ հիշողություն, իսկ հիշողությունը՝ շարունակվող կյանք։ Եվ գուցե հենց սա է այն անտեսանելի հիմքը, որի վրա դեռ կանգնած է մեր իրականությունը՝ լուռ, ցավով, բայց անսասան։

ՌՈԼԱՆ ՄՆԱՑԱԿԱՆՅԱՆ` Տնտեսագիտության դոկտոր

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

 
Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 Ucom General Director Ralph Yirikian Participated in the Impacture 2026 Conference

1

 IDBank Presented It’s Vision for Social Responsibility at Impacture 2026

2

 Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate

3

 With IDBank’s Support, Ian Gillan and Tony Iommi Awards Established at Gyumri Music School No. 6

4

 Ucom and staff.am Bring Together Armenia’s Business Leaders at Executive Offsite Vol.1

5

 Ameriabank and ADB Signed a $100 Million Agreement to Expand Micro, Small, and Medium-Sized Enterpri...

6

 “We are switching you to 5G, type a command”: IDBank warns about a fraud disguised as a “network upd...

7

 Unibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders

8

 An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBank

9
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan Vahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.am
Socity
An unforgettable day instead of toys: June 1st guide from Idram&IDBank Unibank Issues Perpetual Bonds with a 13.25% Annual Yield for Shareholders Unibank will not increase fixed-adjustable interest rates on loans secured by real estate
Economy
Ucom and the Microsoft Innovation Center Collaborate on Cybersecurity Education Ucom Announces the Launch of Its Carbon Footprint Management Program Up to 25% idcoin When Buying Airline Tickets with IDBank Premium Cards
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll