English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
IDBank to Provide Scholarships Worth 35 Million Drams to 103 Artsakh Students at YSUUnibank joins the Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF)Safe environment – Equal opportunitiesAraratBank Receives STP Excellence Award from Commerzbank AGWorld Autism Awareness Day reminds us: culture is how we learn to see and embrace one anotherIDBank Receives Commerzbank’s STP Excellence Award 2025IDBank Presented a Special Offer at TOON EXPO 2026FINTECH360 International Conference to Bring Together 500 Participants in YerevanUcom Supports the DemArDem 2026 Regional Youth Forum Prominent Armenian Statesman Levon Sahakyan Passes Away at 89Ucom’s Unity Packages with the Best Fixed Network in Armenia Get 1% idcoin at TOON EXPO with Idram&IDBankUSD 60 Million: Ameriabank Joins Financing of Firebird’s AI Data Center Construction in ArmeniaStatement by Archbishop Bagrat Galstanyan Financial Literacy Course at YSU: Idram and IDBankAmeriabank named the Best Bank in Armenia for 2026 by Global Finance magazine IDBank warns about scams disguised as remote workAraratBank Donates Proceeds from "Armenian Legends and Poems" to the City of Smile Foundation The Power of One Dram Joins the Final Phase of the Symphonic Forest ProjectIdram&IDBank’s Special Offer at Dalma Garden MallUcom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational FoundationIDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams IDBank Launches Special Campaign for SWIFT TransfersConverse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets ArmeniaUcom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial ToolSafe Workplace as a Guarantee of DevelopmentSpring Promotion at Megamall from Idram&IDBank“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure FundingIDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles TimesAraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive YearUcom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the DiasporaNew Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBankNew Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBankUBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance GroupIDBank Expands Travel Benefits of Premium CardsFree Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle EastLove Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin BranchUcom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom Individuals and businesses, near and far, all welcomeTrust and reach across the globe
All Timeline »
Politics

Ճգնաժամ, որը լուրջ վտանգ է ներկայացնում պարենային անվտանգության համար. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանի տավարաբուծության ոլորտը վերջին տասնամյակում հայտնվել է խոր ճգնաժամի մեջ, որը երկրի համար ոչ միայն տնտեսական, այլև ազգային անվտանգության լուրջ հարց է դարձել։

Հատկապես պետք է նշել խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակի շարունակական նվազումը, որը 2016-2025 թվականների ընթացքում կազմել է մոտ 32 տոկոս։ Այս անկումը պատահական երևույթ չէ, այլ բազմաթիվ փոխկապակցված գործոնների արդյունք, որոնք միասին ստեղծել են այնպիսի պայմաններ, երբ անասնապահությամբ զբաղվելը դարձել է տնտեսապես անշահավետ, իսկ որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ անհնարին։

Ճգնաժամի արմատական պատճառներից մեկը անասնապահության ոլորտի ծայրահեղ ցածր եկամտաբերությունն է, որը ստիպում է ֆերմերներին լքել այս ոլորտը կամ զգալիորեն կրճատել անասնաքանակը և փնտրել եկամուտի այլընտրանքային աղբյուրներ։ Այս իրավիճակում շատ տնտեսություններ որոշում են մորթի ենթարկել իրենց անասունները՝ փորձելով գոնե մեկանգամյա եկամուտ ապահովել, քան շարունակել անշահավետ գործունեությունը։ Սա ստեղծում է փակ շրջան, երբ գլխաքանակի նվազումը հանգեցնում է մսի պակասի, այդ պակասը՝ գների բարձրացման, սակայն այդ բարձր գները չեն հասնում արտադրողին այնպիսի ձևով, որը կդարձներ անասնապահությունը շահավետ։

Կերի ծախսերի զգալի աճը դարձել է ֆերմերների համար ամենամեծ ֆինանսական բեռը։ Անասնակերի թանկացումը, որը տեղի է ունեցել վերջին տարիներին, էականորեն բարձրացրել է մեկ կենդանու պահպանման ինքնարժեքը։ Միևնույն ժամանակ, արոտավայրերի կրճատումը կամ դրանց անարդյունավետ օգտագործումը զրկում է ֆերմերներին բնական և համեմատաբար էժան կերի աղբյուրից օգտվելու հնարավորությունից։

Հիվանդությունների տարածումը և դրանց դեմ պայքարի անարդյունավետ համակարգը նույնպես լուրջ սպառնալիք են ներկայացնում ոլորտի համար։ Անասնաբուժական ծառայությունների անբավարարությունը, կանխարգելիչ միջոցառումների անկատարությունը և հիվանդությունների ժամանակին հայտնաբերման խնդիրները հանգեցնում են կենդանիների կորստի և տնտեսությունների էական վնասների։ Երբ ֆերմերը չի կարող վստահ լինել, որ նրա ներդրումները պաշտպանված են հնարավոր էպիդեմիաներից, այս անորոշությունը լրացուցիչ խոչընդոտ է ստեղծում ոլորտի զարգացման համար։

Չնայած պետության կողմից իրականացվող տոհմային կենդանիների ներկրման և այլ աջակցության ծրագրերին, դրանք դեռևս չեն հանգեցրել գլխաքանակի կայուն և շարունակական աճի։ Սա ցույց է տալիս, որ մեկուսացված միջոցառումները, առանց համալիր մոտեցման և բարենպաստ տնտեսական միջավայրի ստեղծման, չեն կարող լուծել խնդիրը։

Տոհմային կենդանիների բաշխումը, եթե այն չի ուղեկցվում կերի ապահովման, անասնաբուժական ու անասնաբուծական սպասարկման, շուկայի կազմակերպման և գնային քաղաքականության ամբողջական ծրագրերով, մնում է կիսատ լուծում։ Ավելին՝ բացակայում է տավարաբուծության զարգացմանն ուղղված հստակ, երկարաժամկետ գյուղատնտեսական ծրագիր, որը կսահմանի կոնկրետ նպատակներ, ժամկետներ և ռեսուրսներ։

Այս բոլոր խնդիրների կուտակումը հանգեցրել է այն իրավիճակին, որ 2026 թվականի սկզբին Հայաստանում կտրուկ աճել է մսի, հատկապես տավարի մսի գինը։ Հունվարի տվյալներով, տավարի մսի արժեքը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է 11,7-12,8 տոկոսով, ինչը համարվում է շատ էական թանկացում սննդամթերքի ոլորտում։

Պարենային անվտանգության տեսանկյունից տավարաբուծության ոլորտի ճգնաժամը կարելի է դիտարկել որպես ազգային անվտանգության հարց։ Երբ երկիրը չի կարող ապահովել իր բնակչության սննդի հիմնական կարիքները սեփական արտադրությամբ, այն դառնում է խոցելի արտաքին շոկերի, սանկցիաների, սահմանների փակման և գների միջազգային տատանումների նկատմամբ։

 Գյուղացիների անցումը անասնապահությունից այլ զբաղմունքների նաև հանգեցնում է գյուղական տարածքների դատարկմանը, ավանդական գյուղատնտեսական հմտությունների կորստին և գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական քայքայմանը։

Ելք գտնելու համար անհրաժեշտ են համակարգային միջոցառումներ, որոնք կարտացոլվեն պետական նպատակային ծրագրում: Առաջին հերթին՝ անհրաժեշտ է ստեղծել տավարաբուծության ազգային զարգացման ռազմավարություն՝ հստակ նպատակներով, ժամկետներով և ֆինանսական ապահովվածությամբ։ Այս ռազմավարությունը պետք է ներառի գլխաքանակի վերականգնման կոնկրետ նպատակներ, որոնք պետք է լինեն իրատեսական և չափելի։ Սուբսիդավորման համակարգի վերանայումը և ընդլայնումը կարող է էականորեն բարելավել անասնապահության եկամտաբերությունը։ Սուբսիդիաները պետք է ուղղվեն ոչ միայն տոհմային կենդանիների ձեռքբերմանը, այլև կերերի գնման, արոտավայրերի բարելավման, անասնաբուժական ծառայությունների և ենթակառուցվածքների զարգացմանը։

Կերային բազայի ամրապնդումը պետք է դառնա առաջնահերթություններից մեկը։ Սա ներառում է արոտավայրերի բարելավման ծրագրեր՝ խոտապատման, ոռոգման համակարգերի ստեղծման և արոտավայրերի ճիշտ կառավարման միջոցով։ Անհրաժեշտ է նաև խրախուսել կերային մշակաբույսերի արտադրությունը՝ տրամադրելով սերմերի և գյուղտեխնիկայի համար սուբսիդիաներ։ Արոտավայրերի հետ կապված անհրաժեշտ է հստակեցնել սեփականության և օգտագործման իրավունքները, ստեղծել համայնքային արոտավայրերի արդյունավետ կառավարման մեխանիզմներ և ապահովել դրանց հասանելիությունը բոլոր անասնապահների համար։

Շուկայի կազմակերպման և մարքեթինգի բարելավումը կարող է օգնել ֆերմերներին ստանալ արդար գին իրենց արտադրանքի համար։ Անհրաժեշտ է ստեղծել կոոպերատիվներ, որոնք թույլ կտան փոքր արտադրողներին միավորել իրենց ուժերը, բանակցել ավելի լավ գներ և մուտք գործել ավելի մեծ շուկաներ։

Համակարգված մթերանոցների ստեղծումը, պահեստավորման ենթակառուցվածքների բարելավումը և տեղեկատվական համակարգերի ներդրումը կարող են օգնել ֆերմերներին ավելի լավ պլանավորել իրենց արտադրությունը և վաճառքը։

Սպանդանոցային համակարգի բարեփոխումը պետք է ուղղված լինի մորթի ծախսերի կրճատմանը։ Սա կարող է իրականացվել շարժական սպանդանոցների ներդրման, տեղական սպանդանոցների արդիականացման և սուբսիդավորման միջոցով։ Անհրաժեշտ է գտնել հավասարակշռություն սննդամթերքի անվտանգության պահանջների և փոքր ֆերմերների տնտեսական հնարավորությունների միջև։

Ֆինանսական գործիքների մատչելիությունը նույնպես կարևոր է։ Անասնապահները պետք է ունենան հասանելի վարկավորման հնարավորություններ ցածր տոկոսադրույքներով, երկարաժամկետ վարկեր և արտոնյալ պայմաններ։ Անհրաժեշտ է նաև ստեղծել ապահովագրական համակարգ, որը կկրճատի ռիսկերը հիվանդությունների, բնական աղետների և շուկայական տատանումների դեպքում։

Արտահանման և ներմուծման քաղաքականության վերանայումը անհրաժեշտ է պարենային անվտանգության ապահովման համար։ Թեև արտահանումը կարող է ստեղծել եկամուտ, անհրաժեշտ են որոշակի սահմանափակումներ, որոնք կկանխեն ներքին գլխաքանակի էական կրճատումը։ Միևնույն ժամանակ, մսի ներմուծումը պետք է կանոնակարգվի այնպես, որ պաշտպանի տեղական արտադրողներին, բայց միաժամանակ մատչելիություն ապահովի սպառողների համար՝ համեմատաբար մատչելի գներով ձեռք բերել որակով մսամթերք։

Մոնիտորինգի և գնահատման համակարգի ստեղծումը թույլ կտա պարբերաբար վերանայել ծրագրերի արդյունավետությունը և անհրաժեշտության դեպքում կատարել ճշգրտումներ։ Անհրաժեշտ է հավաքել և վերլուծել տվյալներ գլխաքանակի, արտադրողականության, գների, եկամտաբերության և այլ ցուցանիշների վերաբերյալ։ Սա կօգնի իրականացնել ապացույցների վրա հիմնված քաղաքականություն և ավելի արդյունավետ օգտագործել սահմանափակ ռեսուրսները։

ԱՐՍԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 Ucom Supports the DemArDem 2026 Regional Youth Forum

1

 FINTECH360 International Conference to Bring Together 500 Participants in Yerevan

2

 IDBank Presented a Special Offer at TOON EXPO 2026

3

 IDBank Receives Commerzbank’s STP Excellence Award 2025

4

 World Autism Awareness Day reminds us: culture is how we learn to see and embrace one another

5

 AraratBank Receives STP Excellence Award from Commerzbank AG

6

 Safe environment – Equal opportunities

7

 Unibank joins the Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF)

8

 IDBank to Provide Scholarships Worth 35 Million Drams to 103 Artsakh Students at YSU

9
Sport
AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1 Man City-PSG: After first half
Politics
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan Vahe Hakobyan Is a Political Prisoner: Past.am
Socity
Unibank joins the Partnership for Carbon Accounting Financials (PCAF) Safe environment – Equal opportunities AraratBank Receives STP Excellence Award from Commerzbank AG
Economy
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank Up to 2% cashback, free Mastercard and free ArCa card when you join IDSalary AraratBank Sums Up “You Choose the Destination” Campaign Implemented in Partnership with Mastercard
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll