English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
Unibank to Raffle a Trip to ItalyCustomer Appreciation Day in Vanadzor: IDBankHaik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 SeasonMy Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunityIDBank warns of scam calls impersonating pension fundsA little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped UpThe Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
All Timeline »
Politics

Ճգնաժամ, որը լուրջ վտանգ է ներկայացնում պարենային անվտանգության համար. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանի տավարաբուծության ոլորտը վերջին տասնամյակում հայտնվել է խոր ճգնաժամի մեջ, որը երկրի համար ոչ միայն տնտեսական, այլև ազգային անվտանգության լուրջ հարց է դարձել։

Հատկապես պետք է նշել խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակի շարունակական նվազումը, որը 2016-2025 թվականների ընթացքում կազմել է մոտ 32 տոկոս։ Այս անկումը պատահական երևույթ չէ, այլ բազմաթիվ փոխկապակցված գործոնների արդյունք, որոնք միասին ստեղծել են այնպիսի պայմաններ, երբ անասնապահությամբ զբաղվելը դարձել է տնտեսապես անշահավետ, իսկ որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ անհնարին։

Ճգնաժամի արմատական պատճառներից մեկը անասնապահության ոլորտի ծայրահեղ ցածր եկամտաբերությունն է, որը ստիպում է ֆերմերներին լքել այս ոլորտը կամ զգալիորեն կրճատել անասնաքանակը և փնտրել եկամուտի այլընտրանքային աղբյուրներ։ Այս իրավիճակում շատ տնտեսություններ որոշում են մորթի ենթարկել իրենց անասունները՝ փորձելով գոնե մեկանգամյա եկամուտ ապահովել, քան շարունակել անշահավետ գործունեությունը։ Սա ստեղծում է փակ շրջան, երբ գլխաքանակի նվազումը հանգեցնում է մսի պակասի, այդ պակասը՝ գների բարձրացման, սակայն այդ բարձր գները չեն հասնում արտադրողին այնպիսի ձևով, որը կդարձներ անասնապահությունը շահավետ։

Կերի ծախսերի զգալի աճը դարձել է ֆերմերների համար ամենամեծ ֆինանսական բեռը։ Անասնակերի թանկացումը, որը տեղի է ունեցել վերջին տարիներին, էականորեն բարձրացրել է մեկ կենդանու պահպանման ինքնարժեքը։ Միևնույն ժամանակ, արոտավայրերի կրճատումը կամ դրանց անարդյունավետ օգտագործումը զրկում է ֆերմերներին բնական և համեմատաբար էժան կերի աղբյուրից օգտվելու հնարավորությունից։

Հիվանդությունների տարածումը և դրանց դեմ պայքարի անարդյունավետ համակարգը նույնպես լուրջ սպառնալիք են ներկայացնում ոլորտի համար։ Անասնաբուժական ծառայությունների անբավարարությունը, կանխարգելիչ միջոցառումների անկատարությունը և հիվանդությունների ժամանակին հայտնաբերման խնդիրները հանգեցնում են կենդանիների կորստի և տնտեսությունների էական վնասների։ Երբ ֆերմերը չի կարող վստահ լինել, որ նրա ներդրումները պաշտպանված են հնարավոր էպիդեմիաներից, այս անորոշությունը լրացուցիչ խոչընդոտ է ստեղծում ոլորտի զարգացման համար։

Չնայած պետության կողմից իրականացվող տոհմային կենդանիների ներկրման և այլ աջակցության ծրագրերին, դրանք դեռևս չեն հանգեցրել գլխաքանակի կայուն և շարունակական աճի։ Սա ցույց է տալիս, որ մեկուսացված միջոցառումները, առանց համալիր մոտեցման և բարենպաստ տնտեսական միջավայրի ստեղծման, չեն կարող լուծել խնդիրը։

Տոհմային կենդանիների բաշխումը, եթե այն չի ուղեկցվում կերի ապահովման, անասնաբուժական ու անասնաբուծական սպասարկման, շուկայի կազմակերպման և գնային քաղաքականության ամբողջական ծրագրերով, մնում է կիսատ լուծում։ Ավելին՝ բացակայում է տավարաբուծության զարգացմանն ուղղված հստակ, երկարաժամկետ գյուղատնտեսական ծրագիր, որը կսահմանի կոնկրետ նպատակներ, ժամկետներ և ռեսուրսներ։

Այս բոլոր խնդիրների կուտակումը հանգեցրել է այն իրավիճակին, որ 2026 թվականի սկզբին Հայաստանում կտրուկ աճել է մսի, հատկապես տավարի մսի գինը։ Հունվարի տվյալներով, տավարի մսի արժեքը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ աճել է 11,7-12,8 տոկոսով, ինչը համարվում է շատ էական թանկացում սննդամթերքի ոլորտում։

Պարենային անվտանգության տեսանկյունից տավարաբուծության ոլորտի ճգնաժամը կարելի է դիտարկել որպես ազգային անվտանգության հարց։ Երբ երկիրը չի կարող ապահովել իր բնակչության սննդի հիմնական կարիքները սեփական արտադրությամբ, այն դառնում է խոցելի արտաքին շոկերի, սանկցիաների, սահմանների փակման և գների միջազգային տատանումների նկատմամբ։

 Գյուղացիների անցումը անասնապահությունից այլ զբաղմունքների նաև հանգեցնում է գյուղական տարածքների դատարկմանը, ավանդական գյուղատնտեսական հմտությունների կորստին և գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական քայքայմանը։

Ելք գտնելու համար անհրաժեշտ են համակարգային միջոցառումներ, որոնք կարտացոլվեն պետական նպատակային ծրագրում: Առաջին հերթին՝ անհրաժեշտ է ստեղծել տավարաբուծության ազգային զարգացման ռազմավարություն՝ հստակ նպատակներով, ժամկետներով և ֆինանսական ապահովվածությամբ։ Այս ռազմավարությունը պետք է ներառի գլխաքանակի վերականգնման կոնկրետ նպատակներ, որոնք պետք է լինեն իրատեսական և չափելի։ Սուբսիդավորման համակարգի վերանայումը և ընդլայնումը կարող է էականորեն բարելավել անասնապահության եկամտաբերությունը։ Սուբսիդիաները պետք է ուղղվեն ոչ միայն տոհմային կենդանիների ձեռքբերմանը, այլև կերերի գնման, արոտավայրերի բարելավման, անասնաբուժական ծառայությունների և ենթակառուցվածքների զարգացմանը։

Կերային բազայի ամրապնդումը պետք է դառնա առաջնահերթություններից մեկը։ Սա ներառում է արոտավայրերի բարելավման ծրագրեր՝ խոտապատման, ոռոգման համակարգերի ստեղծման և արոտավայրերի ճիշտ կառավարման միջոցով։ Անհրաժեշտ է նաև խրախուսել կերային մշակաբույսերի արտադրությունը՝ տրամադրելով սերմերի և գյուղտեխնիկայի համար սուբսիդիաներ։ Արոտավայրերի հետ կապված անհրաժեշտ է հստակեցնել սեփականության և օգտագործման իրավունքները, ստեղծել համայնքային արոտավայրերի արդյունավետ կառավարման մեխանիզմներ և ապահովել դրանց հասանելիությունը բոլոր անասնապահների համար։

Շուկայի կազմակերպման և մարքեթինգի բարելավումը կարող է օգնել ֆերմերներին ստանալ արդար գին իրենց արտադրանքի համար։ Անհրաժեշտ է ստեղծել կոոպերատիվներ, որոնք թույլ կտան փոքր արտադրողներին միավորել իրենց ուժերը, բանակցել ավելի լավ գներ և մուտք գործել ավելի մեծ շուկաներ։

Համակարգված մթերանոցների ստեղծումը, պահեստավորման ենթակառուցվածքների բարելավումը և տեղեկատվական համակարգերի ներդրումը կարող են օգնել ֆերմերներին ավելի լավ պլանավորել իրենց արտադրությունը և վաճառքը։

Սպանդանոցային համակարգի բարեփոխումը պետք է ուղղված լինի մորթի ծախսերի կրճատմանը։ Սա կարող է իրականացվել շարժական սպանդանոցների ներդրման, տեղական սպանդանոցների արդիականացման և սուբսիդավորման միջոցով։ Անհրաժեշտ է գտնել հավասարակշռություն սննդամթերքի անվտանգության պահանջների և փոքր ֆերմերների տնտեսական հնարավորությունների միջև։

Ֆինանսական գործիքների մատչելիությունը նույնպես կարևոր է։ Անասնապահները պետք է ունենան հասանելի վարկավորման հնարավորություններ ցածր տոկոսադրույքներով, երկարաժամկետ վարկեր և արտոնյալ պայմաններ։ Անհրաժեշտ է նաև ստեղծել ապահովագրական համակարգ, որը կկրճատի ռիսկերը հիվանդությունների, բնական աղետների և շուկայական տատանումների դեպքում։

Արտահանման և ներմուծման քաղաքականության վերանայումը անհրաժեշտ է պարենային անվտանգության ապահովման համար։ Թեև արտահանումը կարող է ստեղծել եկամուտ, անհրաժեշտ են որոշակի սահմանափակումներ, որոնք կկանխեն ներքին գլխաքանակի էական կրճատումը։ Միևնույն ժամանակ, մսի ներմուծումը պետք է կանոնակարգվի այնպես, որ պաշտպանի տեղական արտադրողներին, բայց միաժամանակ մատչելիություն ապահովի սպառողների համար՝ համեմատաբար մատչելի գներով ձեռք բերել որակով մսամթերք։

Մոնիտորինգի և գնահատման համակարգի ստեղծումը թույլ կտա պարբերաբար վերանայել ծրագրերի արդյունավետությունը և անհրաժեշտության դեպքում կատարել ճշգրտումներ։ Անհրաժեշտ է հավաքել և վերլուծել տվյալներ գլխաքանակի, արտադրողականության, գների, եկամտաբերության և այլ ցուցանիշների վերաբերյալ։ Սա կօգնի իրականացնել ապացույցների վրա հիմնված քաղաքականություն և ավելի արդյունավետ օգտագործել սահմանափակ ռեսուրսները։

ԱՐՍԵՆ ՍԱՀԱԿՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classi...

1

 Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank

2

 Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference

3

 A little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME

4

 IDBank warns of scam calls impersonating pension funds

5

 Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity

6

 My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July

7

 Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank

8

 Unibank to Raffle a Trip to Italy

9
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 Season My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity
Economy
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll