English
Հայերեն Русский
Գլխավոր Թոփ լուրեր Լրահոս Վիդեո Թրենդ

Timeline
Unibank to Raffle a Trip to ItalyCustomer Appreciation Day in Vanadzor: IDBankHaik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 SeasonMy Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunityIDBank warns of scam calls impersonating pension fundsA little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME Idram is the general partner of the "Towards Conscious Parenting 2026" annual conference Polytechnic University Graduation Ceremony Held with the Support of Unibank Converse Bank Completes the Placement of EBRD Bonds From Financial Adventures to Great Victories: The 4th Junius Financial Online Tournament Wrapped UpThe Power of One Dram and the Armenian State Symphony Orchestra Conclude the Forest Project Launched in Shirak EBRD to Launch AMD 5 Billion Floating-Rate Bond Offering in Armenia Three-day Financial Literacy Course at the FAST Foundation’s AI Camp: Idram&IDBank Coffee, a Break, and Up to 10% idcoin with Idram&IDBank Ucom Introduces the New uMix 5000 Regional Package: 3 Services for Just AMD 5,000 per Month "Monaco glamour, Vegas energy, Macau prestige - yet uniquely Armenian." Artak Tovmasyan on how Seven Visions is redefining world-class hospitality Travel Without Borders: Ucom Introduces New uTravel Packages Artur Nakhshikyan has joined the Supervisory Board of Unibank "Your smartphone is locked": IDBank warns of cyberextortion that turns your smartphone into a "brick" “From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia AraratBank Reports Growth in its SME Loan Portfolio in 2025 Converse Bank and ADB expand access to MSME and sustainable finance in ArmeniaUnibank and "Vanq" Charity Fund Support Wheelchair Basketball Exhibition Game in Yerevan Armenia’s Largest QR Payment Systems to Collaborate: ArcaQR – IdramNet AraratBank Summarizes 2025 Results at the Annual General Meeting of Shareholders Business registration is now available at UnibankUp to 20% idcoin for International Shopping with IDBank Visa CardsAI Solutions, Expanded Geography and Much More. Eventhub's New Features and Offers Unibank and Unisport took part in the "Tricolor" Yerevan Beat Run. Moody’s affirms IDBank’s Ba3 rating with a stable outlookUcom’s Sales and Service Center Reopens at 16 Bagratunyats Street Unibank's annual general meeting of shareholders will be held today: the bank's net profit amounted to 9.8 billion drams Telecom Armenia OJSC and AzerTelecom OJSC Sign Internet Traffic Transit Agreement AraratBank: A New Rhythm of Life for Children with Hearing ImpairmentsUcom Is the Technology Partner of the Street Ball Armenia Cup 2026 Idram and Glovo Sign Memorandum of Cooperation in BarcelonaTop Travel Destinations of 2026: IDBank Ucom and Impact Hub Yerevan Continue Supporting the Development of Green Startups in Armenia Moody's Ratings affirms Unibank’s B1 ratings with a stable outlook''Do not trust your eyes’’: IDBank warns about fraud using deepfakes Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBankMoody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook ''Teach For Armenia'' is the June beneficiary of the ''Power of One Dram'' Firebird and the Government of Kazakhstan Sign Strategic Agreements to Advance National AI Infrastructure IDBank issued the 4th and 5th tranches of bonds of 2026 Financial Literacy Training for Young Chess Players: Idram & IDBankWildberries and Unibank in Armenia Launch Installment Purchase ServiceZCMC Joins the United Nations Global Compact Ucom Launches uPlay Cinema: Hundreds of Movies for a Single Monthly Fee
All Timeline »
Politics

Փոփոխություններ՝ միայն թվաբանորեն. բացակայում են տնտեսական քաղաքականության մեխանիզմները. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Հայաստանի Հանրապետության 2026 թվականի պետական բյուջեի օրինագիծը, որը ներկայացվել է կառավարության կողմից և քննարկման փուլում է, առաջին հայացքից ներկայացնում է նշանակալի թվային ցուցանիշներ և հավակնոտ նպատակներ, սակայն մանրամասն վերլուծությունը բացահայտում է հիմնարար խնդիրներ, որոնք վերաբերում են ինչպես բյուջեի կառուցվածքային տրամաբանությանը, այնպես էլ դրա իրականացման կարողականությանը և տնտեսական քաղաքականության ընդհանուր ուղղվածությանը։

Օրինագիծը նախատեսում է պետական եկամուտների աճ մոտավորապես 8,9 տոկոսի չափով, ինչը թվային առումով զգալի ցուցանիշ է և պահանջում է համապատասխան տնտեսական ակտիվության աճ, հարկային հավաքագրման արդյունավետության բարձրացում կամ տնտեսության նոր հատվածների ակտիվացում, սակայն օրինագծի ներկայացված տարբերակում բացակայում են այն հստակ մեխանիզմները, որոնց միջոցով նախատեսվում է հասնել այս եկամուտների աճին, և չեն նշվում կոնկրետ ոլորտները, որտեղ սպասվում է հարկային բազայի ընդլայնում կամ հավաքագրման արդյունավետության էական բարելավում։

Կապիտալ ծախսերի ընդլայնումը մինչև համախառն ազգային արդյունքի 3,4 տոկոսը նույնպես ներկայացվում է որպես դրական միտում, քանի որ կապիտալ ներդրումները տեսականորեն պետք է ապահովեն ենթակառուցվածքների զարգացում, արտադրական հզորությունների ստեղծում և երկարաժամկետ տնտեսական ներուժի ձևավորում: Սակայն այս թվերը պետք է դիտարկել ընթացիկ տարվա բյուջեի ֆոնին, երբ կապիտալ ծախսերի կատարողականը կազմել է ընդամենը 32-35 տոկոս, ինչը խոսում է համակարգային խոր խնդիրների մասին՝ կապված ծրագրերի պլանավորման, իրականացման հսկողության, պայմանագրային գործընթացների արդյունավետության և ինստիտուցիոնալ կարողությունների հետ։ Կապիտալ ծախսերի ցածր կատարողականն ուղղակիորեն վկայում է ծրագրային կառավարման համակարգի թուլությունների, իրականացման մոնիտորինգի անարդյունավետության, պայմանագրերի կնքման և իրագործման գործընթացների դանդաղության, ինչպես նաև ինստիտուցիոնալ կարողությունների պակասի մասին։ Այս լայնածավալ խնդիրների առկայության պայմաններում 2026 թվականի բյուջեում կապիտալ ծախսերի աճի նախատեսումը ձեռք է բերում մեխանիկական բնույթ և ավելի շատ հաշվառման նշանակություն է ստանում, քան իրական տնտեսական արդյունքի ապահովման միտում, քանի որ եթե համակարգը չի կարողանում արդյունավետ իրականացնել ընթացիկ ծավալները, ապա ծավալների ավելացումը, բնականաբար, չի լուծի իրականացման խնդիրները, այլ կարող է նույնիսկ խորացնել դրանք։

Ինչ վերաբերում է տնտեսական աճի՝ նախատեսված 4,5-5 տոկոս տեմպին, թեև այն համապատասխանում է միջին և երկարաժամկետ զարգացման ծրագրերում նշված նպատակներին, այնուամենայնիվ, չի ուղեկցվում այն կառուցվածքային բաղադրիչների վերլուծությամբ, որոնք պետք է ապահովեն նշված աճը՝ արտահանման ընդլայնում, արտադրական հատվածի զարգացում, արդյունաբերական արժեքավորված ապրանքների ստեղծում, նոր շուկաների ձեռքբերում կամ եղած շուկաներում մրցակցային դիրքերի ամրապնդում։

Բյուջեն շարունակում է հիմնվել նույն մեխանիկական մոտեցման վրա, երբ թվերը փոխվում են տարեցտարի, բայց տնտեսական մոդելի էությունը մնում է անփոփոխ, և բացակայում է պատասխանն այն հիմնարար հարցին, թե ինչպես են այս ծախսերը վերափոխելու երկրի արտադրական կառուցվածքը, ստեղծելու նոր մրցակցային առավելություններ, խթանելու արտահանումը և ձևավորելու տնտեսության զարգացման նոր, կայուն ուղղություններ։ Բյուջետային հատկացումների կառուցվածքը, որը արտացոլված է օրինագծում, բացահայտում է պետության առաջնահերթությունների անհամաչափությունը և վկայում է այն մասին, որ վարչական և իրավապահ համակարգերի ֆինանսավորումը շարունակում է աճել, մինչդեռ տնտեսական զարգացման կառույցների հատկացումները կրճատվում կամ չեն ապահովվում համաչափ աճով։

Եթե դիտարկենք ոլորտները, ապա, ի մասնավորի, տեխնոլոգիական ոլորտին հատկացվող 37,3 միլիարդ դրամը թեև թվային առումով զգալի գումար է և ներկայացվում է որպես առաջընթաց, այնուամենայնիվ, զերծ է այն հիմնարար բաղադրիչից, որը կապահովի այս ծախսերի արդյունավետությունը՝ կախված հստակ արդյունքային չափորոշիչներից, մոնիտորինգի և գնահատման համակարգից, ինչպես նաև իրական ազդեցության չափման մեխանիզմներից։ Առանց այս կարևորագույն գործիքների, ցանկացած թիվ, անկախ իր մեծությունից, մնում է զուտ ձևական և չի կարող ապահովել տնտեսական արժեք ստեղծող արդյունք։ Ըստ էության, հարկատուներիս կողմից ձևավորվող գումարները ժամանակի ընթացքում այդպես էլ կփոշիանան։ Այնինչ, բարձր տեխնոլոգիական ոլորտի ֆինանսավորումը պետք է ուղեկցվի ոչ միայն գումարների հատկացմամբ, այլև հստակ ռազմավարությամբ, թե ինչպիսի արդյունքներ են սպասվում՝ նոր աշխատատեղերի ստեղծման, արտահանման աճի, տեխնոլոգիական կարողությունների զարգացման, գիտահետազոտական ներուժի ամրապնդման կամ միջազգային շուկաներում մրցակցային դիրքերի ձեռքբերման առումով։

Հանրային ֆինանսների կառավարման որակը շարունակում է մնալ ամենախոշոր և համակարգային բացը, որովհետև բյուջեն ներկայացվում է որպես զուտ վարչական փաստաթուղթ և հաշվողական գործիք, այլ ոչ թե որպես տնտեսական քաղաքականության իրականացման հիմնական մեխանիզմ, ռազմավարական պլանավորման գործիք և զարգացման առաջնահերթությունների իրական արտահայտություն։ Բյուջեն պետք է դառնա թափանցիկ, որտեղ յուրաքանչյուր քաղաքացի կարող է հասկանալ, թե ինչի համար են ծախսվում հանրային միջոցները, ինչ արդյունքներ են սպասվում, և ինչ արդյունքներ են իրականում ստացվել։ Բյուջետային գործընթացը պետք է վերափոխվի հաշվետվական մոտեցումից դեպի արդյունքահեն կառավարման համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուր հատկացված դրամ կապված է կոնկրետ արդյունքի հետ, այդ արդյունքը չափելի է, մոնիտորինգի ենթակա է, և կան պատասխանատվության հստակ մեխանիզմներ՝ սպասված արդյունքներին չհասնելու դեպքում։ Պատասխանատվության համակարգը պետք է ամրապնդվի այնպես, որ ծրագրերի ձախողումը, արդյունքների չհասնելը կամ միջոցների անարդյունավետ օգտագործումը հանգեցնեն հստակ հետևանքների՝ կառուցվածքային փոփոխություններից մինչև պատասխանատու անձանց հեռացում։

2026 թվականի բյուջեի օրինագիծը, ներկայացված տարբերակով և դրա հիմքում ընկած տրամաբանությամբ, չի կարող ընկալվել որպես նոր տնտեսական շրջադարձի սկիզբ, քաղաքականության վերափոխման ազդակ կամ կառուցվածքային փոփոխությունների հիմք, այլ ավելի շատ արտահայտում է ընթացիկ վիճակի պահպանման տրամաբանությունը, երբ հիմնական ցուցանիշները փոփոխվում են միայն թվաբանորեն, բայց բնույթով և էությամբ մնում են նույնը։

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում    

Trend

Վերջին շաբաթվա
ամենաթեժ
իրադարձությունները Թոփ 10
ամենաընթերցված
լուրերը

 Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classi...

1

 A little corner of France in Hrazdan, with the partnership of Converse SME

2

 IDBank warns of scam calls impersonating pension funds

3

 Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity

4

 My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July

5

 Customer Appreciation Day in Vanadzor: IDBank

6

 Unibank to Raffle a Trip to Italy

7
Sport
Unisport – Armenian Futsal Cup holder AraratBank – Title Sponsor of Urartu Football Club With Unibank’s Sponsorship Armenia Hosts Open Rock Climbing Championship Unibank Becomes the Gold Sponsor of FC Alashkert Armenian footballer's goal helped Anorthosis beat AEL 2-1
Politics
There is widespread FEAR [in Armenia] — Ex-Defense Minister Arshak Karapetyan ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobyan
Socity
Haik Kazazyan to Perform Khachaturian’s Violin Concerto at the Closing Concert of the Madeira Classical Orchestra’s 2025/2026 Season My Forest Armenia is a beneficiary of the "Power of One Dram" initiative in July Become a Unibank shareholder and benefit from an attractive investment opportunity
Economy
Up to 30% idcoin at pools: Idram&IDBank Moody’s Reaffirms ZCMC’s B2 Credit Rating with Stable Outlook Simple Talks: A Fresh Take on Finance with AraratBank
Culture
Tech Innovator and Winemaker Adam Kablanian Joins the Board of Trustees of the “Music for Future” Foundation Young Musician from the “Born in Artsakh” Program, Arsen Safaryan, Performed at the Anniversary Concert of the “Artis Futura” Foundation with the Moscow “Russian Philharmonia” Symphony Orchestra Young Musicians of the “Born in Artsakh” Program Bring the Voice of Artsakh to Moscow
World
Ameriabank Wins in 3 Nominations of Global Finance World’s Best Digital Bank Awards 2023 US-led coalition Iraqi base under attack "Stalin" wins India state elections
Region
Legal
The judge just made a decision to place Avetik under arrest for three months. Anahit Adamyan
Lifestyle
Scientists discover another beneficial property of avocado How does calcium affect health? How many steps do you need to take per day to prolong life?
Photo
Poll