Քաղցկեղով հիվանդն առաջինը պետք է իր ուղեղն ու միտքը «բուժելու» մասին մտածի` համոզված է Հայկուհի Գյոկչյանը. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ոչ միայն Հայաստանում, այլև ողջ աշխարհում տարեց տարի գնալով աճում է քաղցկեղային հիվանդությունների քանակը: Արձանագրվող թվի աճից բացի նկատվում է նաև հիվանդության երիտասարդացման միտում, որն, ըստ մասնագետների, պայմանավորված է քաղաքակրթության զարգացմամբ:

Հարցն այնքան հրատապ խնդիր է ողջ աշխարհում, որ մասնագետներն իրենց գիտելիքն ու փորձը ներկայացնելու համար պարբերաբար գիտաժողովներ են անց կացնում, մասնագիտական քննարկման առարկա դարձնելով տարբեր հարցեր:

Գինեկոլոգիական ուռուցքաբանության եվրոպական միությունը, որին ողջ Եվրոպայից անդամակցում է 34 հազար մասնագետ, օրերս Հայաստանում անցկացրեց քաղցկեղին վերաբերող նեղ մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող սեմինար–ուսումնավարժանք:

«Թարմ մոտեցումներ և նորություններ գինեկոլոգիական ուռուցքաբանության ոլորտում» խորագրով սեմինարը, որին մասնակցում էին Հայաստանի և արտերկրի մասնագետները, հին և ժամանակակից մեթոդները համադրելու և նոր գիտելիքի պաշար հավաքելու մի նոր հարթակ էր:

Երևան քաղաքի գլխավոր ուռուցքաբան, քիմիոթերապևտ Հայկուհի Գյոկչյանը «Փաստի» հետ զրույցում անդրադառնալով ներկա իրավիճակին նշեց, որ ինչպես ամբողջ աշխարհում այնպես էլ Հայաստանում նկատելիորեն աճել են գինեկոլոգիական քաղցկեղի դեպքերը:

Եվ եթե 2006–ին գինեկոլոգիական քաղցկեղ ախտորշումով նոր հայտնաբերված դեպքերի թիվը 380 էր, ապա ներկայում՝ 2016–ի դրությամբ, այն դարձել է 708: Չնայած հիվանդության թվի աճին մահվան ելքերն էլ կրճատվել են մոտ 10%–ով: Ու եթե 2006–ին Հայաստանում 65% մահացության ցուցանիշ էր արձանագրվում, ապա այսօր այն կազմում է 54%:

«Այսինքն` վերջին տասը տարիների ընթացքում լավ, ճիշտ գրագետ աշխատանքի շնորհիվ մենք կարողացել ենք մահվան ելքերի թիվը բավականին կրճատել, սակայն թիրախային խմբերի պատկերն է փոխվել: Եթե նախկինում մենք ունեինք օրինակ՝ արգանդի վզիկի քաղցկեղով հիվանդներ 50 և ավելի բարձր տարիքային խմբերում, ապա ներկայում նույն հիվանդությամբ հիվանդանում են 20–30 տարեկան և նույնիսկ չամուսնացած՝ կույս աղջիկները»,– ասաց Հ. Գյոկչյանը:

Նույն պատկերն է նաև ձվարանների քաղցկեղի դեպքում: Մասնագետի տեղեկացմամբ, եթե նախկինում 20–22 տարեկանների շրջանում նման հիվանդություններ չէին հայտնաբերվում, ապա հիմա կրկին պատկերը բավականին փոխվել է:

«Ունենք նույնիսկ կույս աղջիկներ, որոնց մոտ այս հիվանդությունն է հայտնաբերվել: Դա, իմ կարծիքով, փոքր–ինչ գենետիկ գործոնով է պայմանավորված: Կարող է նաև սթրեսային գործոնով պայմանավորված լինել, սակայն 15 տարիների ուռուցքաբանի իմ փորձից ելնելով, տարիների ընթացքում իմ մեջ ձևավորվել է մի միտք, որ քաղցկեղը փսիխոսոմատիկ հիվանդություն է: Այսինքն, եթե մարդու ուղեղի մեջ կա ներքին լարվածություն, չլուծված խնդիր և մարդն անընդհատ ինքն իր հետ «կռվի» մեջ է, ապա անպայման այն դրսևորվում է ինչ–որ մի օրգանի ֆունկցիոնալ խանգարումով, որն էլ կարող է դառնալ քաղցկեղով հիվանդանալու պատճառ»,– ասաց Հ. Գյոկչյանը:

Երևանի գլխավոր ուռուցքաբան, քիմիոթերապևտի կարծիքով` ճիշտ է նաև հակառակ բանաձևը, որ եթե մարդու մոտ այս կամ այն օրգանի քաղցկեղ է հայտնաբերվել, ապա նա առաջինը պետք է իր ուղեղն ու միտքը «բուժելու» մասին մտածի:

«Ավիցենան ասել է. բժիշկն առաջինը պետք է բուժի խոսքով, հույսով և դանակով: Այսինքն, առաջինը խոսքն է և բժիշկը կարող է խոսքի ուժով շատ մեծ գործ անել: Ես այդ մեթոդով եմ աշխատում և քանի որ մեզ մոտ դեռևս մի փոքր կաղում է հոգեբանության ոլորտը, ուստի բժիշկը, ով հատկապես այսպիսի ոլորտում է աշխատում պարտավոր է նաև հոգեբան լինել: Դա կօգնի նաև հիվանդին ճիշտ մոտիվացնել և միևնույն ժամանակ հասկանալով հիվանդի հոգեվիճակը բժիշկը պետք է կարողանա հիվանդին ընկեր դարձնելով բուժումը կազմակերպել»,– ասաց Հ. Գյոկչյանը:

Ամենամեծ հաղթաթուղթը դա հիվանդի հետ ազնիվ լինելն է, համոզված է մասնագետը: Եվ երբ ի սկզբանե բուժող բժիշկը հիվանդությունը բացատրում է և սկսում է տվյալ անձի հետ քաղցկեղի դեմ պայքարել, ոգևորում է նրան ու կարողանում է հրաշքներ գործել: Եվ նույնիսկ այն դեպքերում, երբ բժիշկը տեսնում է որ այլևս անզոր է, կրկին առանց հրաշքի հանդեպ հույսը կորցնելու պետք է կարողանա նաև իրավիճակը ճիշտ ներկայացնել:

«Տխուր սցենարների դեպքում նույնպես ազնվորեն ասում եմ հիվանդին: Փորձում եմ դա նրբորեն մատուցել, քանի որ կարծում եմ, որ հիվանդի հետ պետք է ազնիվ լինել: Եվ ես դեմ եմ այն հայկական մենթալիտետին, որ հիվանդը չպետք է իմանա իր ախտորոշումը: Իմ կարծիքով` թե՛ իրավաբանական և թե՛ մարդկային տեսանկյունից ելնելով մենք իրավունք չունենք հիվանդին զրկելու իրականությունը իմանալու իրավունքից»,– համոզված է Երևանի գլխավոր ուռուցքաբանը:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում