«Նոր Հալեպն» իրականություն չդարձավ. ինչո՞ւ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Երբ մի քանի տարի առաջ Հայաստանում գրանցվեց սիրիահայերի առաջին հոսքը, այս մարդկանց տանիքով ապահովելու համար ընտրվեց ամենաօպտիմալ լուծումը` իրականացնել բնակարանաշինության ընդարձակ ծրագիր: Նախատեսվեց համահայկական կառույցների և սփյուռքահայ բարերարների, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից հատկացվող միջոցներով կառուցել բնակարանային համալիր` մի քանի հարյուր ընտանիքի համար: Անունն էլ որոշվեց` «Նոր Հալեպ»:
Աշտարակ քաղաքի մոտ հատկացվեց նաև հողատարածքը: Միաժամանակ կատարվեցին առաջին գումարային փոխանցումները:
Սակայն կարճ ժամանակում հայտնի դարձավ, որ այս ծրագիրը դատապարտված է անհաջողության: Պարզապես իրականություն չի կարող դառնալ: Չնայած հատկացված հողատարածքն այսօր գտնվում է «Սիրիահայերի հիմնախնդիրները համակարգող Կենտրոն»–ի հաշվեկշռի վրա: Գումարներն էլ, որ փոխանցվեցին սկզբնական շրջանում, հաշվեհամարի վրա են դեռևս:
Ի վերջո, ի՞նչ տեղի ունեցավ, ինչո՞ւ հնարավոր չեղավ իրականություն դարձնել այս խիստ օգտակար և ողջունելի ծրագիրը, որը հնարավորություն կտար ստեղծել մի կոմպակտ միջավայր, ուր կպահպանվեին կենցաղ–մշակութային այն ավանդույթները, որոնք իրենց հետ հայրենիք բերեցին ներգաղթող մեր հայրենակիցները: Եվ որոնք առավել կհարստացնեին ու բազմաշերտ կդարձնեին հայաստանյան մեր առօրյան:
Ասենք, որ նախատեսվում էր ծրագիրն իրականություն դարձնել հետևյալ սկզբունքով` գումարի մեկ երրորդը տալիս էր շահառուն` բնակարանատերը, մեկ երրրորդը հավաքվում էր համահայկական կառույցների կամ անհատ բարերարների նվիրատվությամբ, իսկ հաջորդ մեկ երրորդն էլ տրամադրում էր մեր երկրի կառավարությունը:
«Սիրիահայերի հիմնախնդիրները համակարգող Կենտրոն»–ի նախագահ Լենա Հալաճյանի գնահատականով՝ ծրագրի վիժեցման գործում էական դեր խաղաց երկու հանգամանք` հայկական ավանդական անմիաբանությունը և մարդկանց անվստահությունը գումարն արդարաբար տնօրինելու վերաբերյալ:
Ըստ նախագահի՝ կային հայկական կառույցներ, որոնք կարող էին կառուցել ավելի քան 20 շենք, բայց հրաժարվեցին գումարը դնել ընդհանուր կաթսայի մեջ ու չհռչակել սեփական անունը:
Մյուս գործոնն անվստահությունն էր: Շատ սփյուռքահայեր, որոնք պատրաստ էին միջոցներ տրամադրել այս գործի համար, զլացան դա անել, որովհետև կասկածեցին, որ դրանք կծախսվեն ոչ արդյունավետ, կամ կփոշիացվեն, կամ կյուրացվեն: Եվ որոշեցին այսպես` ավելի լավ է գումարն ուղարկեն իրենց բարեկամներին ու` վերջ: Աչքից էլ հեռու, աչքացավից էլ:
Ինչպես վերևում ասացինք, այնուամենայնիվ որոշ գումար հավաքվել էր: Կենտրոնը ցանկացավ դրանով ձեռք բերել մի կիսակառույց ու վերակառուցել այն և օգտագործել որպես սոցիալական շենք: Անսպասելիորեն դրսում հայտնված հայրենակիցների, օդանավակայանում մնացած մարդկանց, ծերերի, անօգնականների համար: Սակայն այս մտադրությունն էլ իրականություն չդարձրին:
Արդյունքում ունենք մի իրավիճակ, երբ հսկայական գումարներ ծախսվեցին սիրիահայ փախստականների վրա, բայց այդպես էլ հարցին վերջնական լուծում չտրվեց: Մեր հայրենակիցները կրկին զրկված են իրենց գլխին հիմնական ծածկ ունենալու հնարավորությունից: Իսկ սա էլ նպաստեց, որպեսզի շատերը թողնեն հայրենիքն ու տեղափոխվեն այլ երկիր բնակության:
Այսօր, ասենք, սիրիահայերին տարեկան մոտ մեկ միլիոն դոլար է հատկացվում ՄԱԿ–ի փախստականների գրասենյակի կողմից որպես բնակվարձ: Կամ 2013 թվականից օժանդակություն է տրամադրում ՄԱԿ–ի համաշխարհային պարենի ծրագիրը, կամ ավստրիական կարմիր խաչն է գումարներ հատկացնում: Այս գումարները ինչ–որ չափով լուծում են այս մարդկանց օրվա խնդիրները, բայց երբեք սոցիալական բնույթի կայուն հիմքեր չեն ստեղծում նրանց համար:
Այնուամենայնիվ, իսկ ինչու միջազգային կառույցների կողմից ներգաղթյալներին հատկացվող օգնություններից սիրիահայերն անմասն են մնում: Բանն այն է, որ նրանք հիմնականում Հայաստանի քաղաքացիներ են դարձել: Հայաստան մտած մոտ 22 հազար սիրիահայերից ընդամենը փախստականի կարգավիճակ ունի 700–800 մարդ: Այս հանգամանքը պարզապես բացառում է գումարներ ներգրավել միջազգային համապատասխան կառույցներից:
Մնում է նրանց համար մի բան` ինչպես մենք, այնպես էլ` իրենք: Սպասեն, մինչև մեր երկիրը տնտեսապես ոտքի կկանգնի, կբարելավվի տնտեսական իրավիճակը, աշխատատեղեր կստեղծվեն, ու մարդիկ կկարողանան ապրել ու տուն ու տեղ ստեղծել: Ինչպես սպասում են մեզանից շատերը, կամ` մեր հիմնական մասը:
Սպասենք լավ օրերի, այնպես որ:

Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: