Հայաստանի ոչնչացման գաղտնի ծրագիրը

1933թ. Ադրբեջանի կոմկուսի առաջին քարտուղար հայազգի Ռուբեն Ղուկասի Ռուբենովին հաջորդեց Մ. Ջ. Բաղիրովը, ում նշանակումը չէր կարող անցնել առանց Բերիայի աջակցության և Ստալինի համաձայնության: Նախկին մուսվաթականը սերտ հարաբերություներ ուներ նաեւ Ա. Միկոյանի հետ:

Պաշտոնավարման քսան տարիների (1933-1953) ընթացքում «ադրբեջանական ժողովրդի հայրը» իրականացնում էր միահեծան իշխանություն եւ վայելելով Կրեմլի աջակցությունը՝ ջանքեր չէր խնայում Ադրբեջանի ժողովրդագրական պատկերը փոխելու ուղղությամբ: Իսլամադավան ազգերի ներկայացուցիչներին ստիպում էին իրենց անվանել ադրբեջանցիներ, փակում էին ազգային փոքրամասնությունների կրթա-մշակութային հաստատությունները:

Բաղիրովը սիրում էր հայտարարել, թե Հայրենական մեծ պատերազմի հաղթանակն ադրբեջանցի նավթագործների շնորհքն է եւ դա այն դեպքում, երբ Այսրկովկասից տոկոսային հարաբերությամբ ամենաքիչ մասնակցությունը պատերազմին ունեցել են կովկասի թաթարները:

Բաղիրովին անվանում էին տեղական «Ստալին»։ Նրա կառավարման շրջանում բռնաճնշումներին Ադրբեջանում զոհ գնաց 70-120 հազար մարդ՝ գերազանցապես հայեր, քրդեր, լեզգիններ ու թալիշներ։

Երբ Հայաստանի Կոմկուսի առաջին քարտուղար Գրիգոր Հարությունյանը նամակով դիմեց Ստալինին` Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստանին վերադարձնելու խնդրանքով (1945թ. նոյեմբերի 11), Բաղիրովը, նույն թվին, որպես հակընթաց փաստարկ, նամակով դիմեց Մալենկովին, որտեղ մասնավորապես գրված էր. «ԼՂԻՄ-ի վերադարձման հարցում դեմ չեմ, բայց Շուշիի շրջանի վերադարձման դեպքում առաջարկում եմ դիտարկել Հայաստանի ադրբեջանաբնակ Ազիզբեկովի, Վեդիի և Ղարաբաղլարի շրջանների միավորումը Ադրբեջանի հանրապետությանը»:

Ստալինի մահը նշանավորեց ստալինյան դարաշրջանի ավարտը, որին հետեւեց Բերիա-Բաղիրով քաղաքական առանցքի դատապարտումը: Սկսվեց Բաղիրովի դատավարությունը: Դատի ժամանակ ռազմական տրիբունալի նախագահի ու դատախազ Ռ.Ա. Ռուդենկոյի խաչաձև հարցաքննությամբ պարզվեց, որ Բաղիրովը ծրագրել էր Ադրբեջանին միացնել Դաղստանը:

Ստալինը, Բերիան ու Բաղիրովը որոշել էին 1953-ի ամռանը կազմակերպել Հայաստանում բնակվող հայության մի վիթխարի բռնագաղթ, որով հանրապետության բնակչությունը կդառնար մեկ միլիոնից էլ պակաս, որպեսզի զրկվեր միութենական հանրապետության իրավունքներից:

- Ուրե՞մն Հայաստանը պիտի բաժան-բաժան արվեր, միացվեր հարեւաններին,- հարցնում է ռազմական տրիբունալի նախագահը:

- Այո՛,- անվրդով պատասխանում է Բաղիրովը,- ծրագիրը խափանվեց միայն Ստալինի մահվան պատճառով:

- Բայց ո՞րն է հիմքը, ի՞նչն էր միավորում ձեր ու Ստալինի տրամադրությունները,- հարցնում է գլխավոր մեղադրող Ռոման Ռուդենկոն:

- Ես Ադրբեջանի ղեկավարն էի: Կրեմլին ձեռնտու էր Արևելքում՝ մահմեդական աշխարհի նախադռանը, ունենալ Ադրբեջանի պես հզոր ու հավատարիմ մի հենարան-հանրապետություն,- պատասխանում է Բաղիրովը...

Սոցիալիստական օրենքների խախտման, ինչպես նաև Բերիայի ոճրագործություններին հանցակից լինելու մեղադրանքով Մ. Ջ. Բաղիրովը 1956թ. մայիսի 7-ին դատապարտվեց գնդակահարման: Օրեր անց՝ մայիսի 26-ին, դատավճիռն ի կատար ածվեց Բաքվում:

Աղբյուրը՝ Բագրատ Ուլուբաբյան, Արցախյան գոյապայքարը, Երևան, 1994

Լուսանկարում՝ միր աբաս ջաֆար օղլի բաղիրովը

Հայե՛ր, գիտե՞ք, որ. Ֆեյսբուք;