Հայաստանի հարուստ դասակարգը պետականության համար բացարձակ պիտանի չէ. «Փաստ»
«Փաստ» օրաթերթը գրում է.
Մեր հյուրն է քաղաքագետ Լևոն Շիրինյանը
– Նախընտրական այս ամբողջ իրարանցման մեջ քաղաքական բաղադրիչ կա՞:
– Քաղաքականության մեջ գործում են քաղաքական կայացած կուսակցությունները: Բայց լինում է նաև այնպես, որ քաղաքական կուսակցությունների մորթու տակ գործում են շահերի խմբեր: Իսկ քանի որ մեզանում քաղաքական կուսակցություններ, ըստ էության, չկան, հետևաբար գործում են շահերի խմբերը: Ու հիմա նրանք խմբավորվում են` խորհրդարանում տեղ ունենալու համար: Ու այս ամբողջ իրարանցման մեջ, որը ժողովրդի հետ բացարձակ կապ չունի, որևէ գաղափարախոսություն, պլատֆորմ կամ տնտեսական առաջարկ չկա: Նրանք իշխանության բաժանման հարց են լուծում:
– Ինչո՞ւ մեզանում չկայացավ ընտրությունների քաղաքական բաղադրիչը: Ի՞նչ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներ կային:
– Օբյեկտիվ պատճառը տնտեսության քայքայված վիճակն է, հասարակության մեջ սոցիալական շերտերի հստակ չբաժանվածությունը և դասակարգերի չգոյությունը: Եթե լիներ, ասենք, բանվոր դասակարգ, ուզեր–չուզեր պետք է կազմավորվեր, գոնե արհմիություն ստեղծեր: Ուստի տնտեսության նման խճողված, անորոշ, անհասկանալի վիճակն առաջացնում է քաղաքական նման «իրականություն»: Բացի այդ, հասարակության հսկայական մասը լյումպենացել է և սոցիալական, դասակարգային պատկանելության զգացումը կորցրել:
Իսկ սուբյեկտիվ պատճառը էլիտար կոչված քաղաքական դասակարգի բացակայությունն է: Ակնհայտ է, որ էլիտար անձինք առանձին–առանձին կան, բայց քաղաքականորեն կազմակերպված չեն: Չկա այն մարդկանց խումբը, որը պետություն կստեղծի:
Իսկ կուսակցությունների քայքայման գործընթացն սկսվեց 1996–ից, երբ Լ. Տեր–Պետրոսյանը չընտրվեց, բայց մնաց իշխանության գլուխ, և սկսվեցին կուսակցությունների վարկաբեկման գործընթացներ: Հետո Ռ. Քոչարյանը եկավ հայտարարեց, որ իմ կուսակցությունը ժողովուրդն է: Ու կուսակցությունները վարի գնացին: Հետո Հայաստանում այնպես եղավ, որ կյանքն ամբողջովին հավաքվեց և կազմակերպվեց պլուտոկրատիայի ձեռքին: Պլուտոկրատները փողի քսակատերերն են: Նրանք վերևում են, բայց էլիտար չեն, ազնվական չեն: Հայաստանի հարուստ դասակարգը պետականության համար բացարձակ պիտանի չէ: Դա միանշանակ է:
– Իսկ ի՞նչ պետք է անել, որ գործընթացը նորից քաղաքական հուն վերադառնա:
– Եթե երկիրդ խորհրդարանական է, պետք է ունենաս քաղաքական կայացած կուսակցություններ: Մենք դրանք չունենք: Եթե նախագահական է, պետք է օրենսդիր, դատական, գործադիր իշխանությունների միջև լինի հստակ բաժանում: Դա էլ չունենք: Հայաստանը քաղաքական իմաստով հասուն և զարգացած իրականություն չէ: Մեզանում ավտորիտար ռեժիմ է: Ու կապ չունի նախագահական կարգ է, թե խորհրդարանական: Ասեմ ավելին: Նախագահականի դեպքում գոնե կա մեկ հոգի, ով կենտրոնացված իշխանությունը պահում է ձեռքում և ճգնաժամերի ժամանակ գործի դնում իր ուժը: Իսկ խորհրդարանական կարգի դեպքում հարատև ճգնաժամի վտանգը շատ մեծ է:
Իսկ որպեսզի իրավիճակը փոխվի, պետք է հեղափոխություն անել: Ես զենքը նկատի չունեմ: Արմատական հեղաշրջում է պետք մեր գիտակցություններում և հասարակական հարաբերությունների մեջ: Բայց արտագաղթող երկիրը նման կոնսոլիդացիա չի կարող անել: Նրա կենդանի արյունը անընդհատ հոսում է դուրս: Մյուս տարբերակը: Ունենում ենք դիկտատոր, որը հայրենիքին նվիրված է լինում այնքան, որքան գեներալ Դը Գոլը Ֆրանսիային 1960–ականներին, և բոլորին տեղն է դնում, օգնում է կուսակցություններին կայանալ: Հայաստանում այդ դիկտատորը չկա:
Ես երբեք չէի ենթադրի, որ կարող ենք լինել աշխարհում ամենահետամնաց քաղաքական կառույց ունեցող պետություններից մեկը, որտեղ խնամի–բարեկամ կապերը, արյունակցական կապերը առաջին պլանում կլինեն:
– Բայց մեզ կարող ենք մխիթարել` Թրամփը իր փեսային նշանակեց գլխավոր խորհրդական: Ամերիկայում էլ են նման բաներ լինում:
– Մեր մխիթարանքի հենակետը պետք է Հայաստանը լինի: Մեր երկիրը պետք է ոտքի կանգնի: Դրա համար պետք է կարգախոս ունենանք` Հայաստանը վեր է ամեն ինչից:
Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
Իդրամի «Բարի գործերի քաղաքը»․ թիմային խաղից՝ իրական բարեգործական ծրագրեր
Այն մասին, թե իրականում ինչ կարգավիճակ է ունեցել Տիգրանաշենը խորհրդային տարիներին․ Ավետիք Չալաբյան
«Նրանք ստում են, անամոթաբար ստում են ՀԱՊԿ-ի մասով». «Փաստ»
Տիգրանաշենը կունենա նոր շուկա, խաղահրապարակ և ավտոբուս. «Փաստ»
Քչերը գիտեն որ սեզոնային այս միրգը կօգնի իջեցնել արյան ճնշումը
Լոռի Բերդ խոշորացված համայնքի ղեկավար Արայիկ Ներսիսյանի անցած ճանապարհը
Երևանից իրականացվում է ավելի շատ ուղիղ չվերթ, քան Թբիլիսիից ու Բաքվից
Ռալֆ Յիրիկյանը՝ թվային փոխակերպման գնի մասին 13-րդ տարածաշրջանային HR համաժողովում
«Հայոց Արծիվներ» ջոկատը պատերազմի առաջին օրերին մեկնեց Արցախ՝ Հայրենիքը պաշտպանելու
Ազգերի լիգա․ Հայաստան - Չեռնոգորիա․ մեկնարկային կազմեր
