Հետքեր չկան, արտահոսք չկա՞. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Օրերս «Հայկական բնապահպանական ճակատի» կողմից մի տեսանյութ էր տարածվել, ըստ որի Թեղուտի պոչամբարի պատվարից արտահոսք կար: Տեսանկարահանման տարածումից մի քանի օր անց միայն Բնապահպանության և ընդերքի տեսչական մարմինը սրա վերաբերյալ որևէ արձագանք հնչեցրեց: Մասնավորապես, տեսչության պաշտոնական հաղորդագրության մեջ ասված էր, որ համաձայն նախնական ուսումնասիրության՝ պոչամբարի պատվարի վրա որևէ ճաք ու արտահոսքի հետք չկա: Միաժամանակ ասվում էր, թե տեսչական մարմնի աշխատակիցները Դեբեդ գետից նմուշառում են կատարել, պարզելու գետի մեջ վտանգավոր նյութի առկայությունը:

Թե ինչպես է ստացվում, որ պետական գերատեսչության ներքո գործող կառույցի պատասխանները հակասում են իրականությանը, կարելի է հասկանալ աշխարհագրագետ, «Հայկական բնապահպանական ճակատ» նախաձեռնության անդամ Լևոն Գալստյանի հետ զրույցից հետո: Ըստ որի՝ տեսչության աշխատակիցները, գուցե կարծում էին, որ հինգ օր տևած աղմուկից հետո այնտեղ գնալու դեպքում պետք է ականատես լինեին «Թեղուտի» կողմից պոչանքներ բաց թողնելու երևույթին:

Լևոն Գալստյանի խոսքով, այն, որ Թեղուտի պոչամբարից թափոնաջրերը վերջին 2–3 տարիների շահագործման ընթացքում անընդհատ բաց են թողնվել Շնող գետը, գիտեն բոլորը՝ սկսած Թեղուտի ղեկավարությունից, գյուղացիներից, բոլոր պատասխանատու նախարարություններից և պաշտոնյաներից: Բոլորն են այդ մասին տեղյակ, ինչպես տեղյակ են Հայաստանի պոչամբարների 99%–ի՝ նույն կերպ թափոնները գետեր բաց թողնելու մասին:

«Մնացած հեքիաթները վաղուց արդեն մեզ չեն հետաքրքրում: Գնացել են, տեսել, որ պոչանքները գետ չեն լցվում: Բնական է, որ փակած պիտի լինեին: Երբ գնում ես ստուգման, տեղում արդեն գիտեն, որ դու գալիս ես:

Ինչ վերաբերում է պոչամբարի խնդիրներին. որքա՞ն պետք է մարդ ոչ մասնագիտական մոտեցում ցուցաբերի, որ գնա ուսումնասիրի ու ասի ճեղքվածք չենք հայտնաբերել: Իրենց կարծիքով պետք է աչքով նայեին ու ճեղքվածքը տեսնեին: Պետք է 1 մետր բացվածք լիներ: Եթե այդպես լիներ, կլիներ էկոլոգիական աղետ:

Իրենք չեն հասկանում, թե պոչամբարի խնդիրը որն է: Մենք իրենց գրել ենք, ուղարկել Համաշխարհային բանկի 2016 թ. հաշվետվությունը, որտեղ հստակ գրված է բոլոր պոչամբարների մասին, այդ թվում՝ Թեղուտի, այն, որ սխալ է կառուցված, ունի լուրջ խնդիրներ սեյսմիկական և այլ առումներով»,– նշեց նա:

Աշխարհագրագետի խոսքով, բոլորը գիտեն, որ Թեղուտի ու Հայաստանի բոլոր պոչամբարներում էլ լուրջ խնդիրներ կան, սխալ են կառուցված, ինչը ֆիքսվել է համաշխարհային բանկի հաշվետվության մեջ: Իրենք հաշվետվության հղումն ուղարկել են տեսչությանը՝ հորդորելով ծանոթանալ դրան: Բացի սրանից, «Թեղուտ» ընկերությունը հատուկ հետազոտություն է պատվիրել միջազգային կազմակերպությանը՝ ուսումնասիրելու առկա խնդիրները: Ըստ Լևոնի՝ Թեղուտի լեռնահարստացման ֆաբրիկայում աշխատանքների դադարեցումը պայմանավորված է հենց դրանով: Դանիացիների՝ վարկը հետ վերցնելու հիմնական պատճառը նույնպես պոչամբարի խնդիրներն են:

Լևոնը գտնում է, որ այս պետական համակարգի հետ անիմաստ է խոսել, իրենք գոյություն չունեն: Միակ տարբերակը ինքնուրույն ինչ–որ կերպ երկիրը խելքի բերելն է:

«Երբ մենք գնում ենք, ուսումնասիրում, նկարում, ակնհայտ փաստեր ունենք, թե ինչպես են թափոնները լցվում գետերը, մեզ ասում են՝ այդ պահին վթար էր տեղի ունեցել: Հենց մենք գնում ենք նկարելու, իրենց մոտ պատահաբար վթար է տեղի ունենում»,– տարակուսեց մեր զրուցակիցը:

Դիտարկմանը, թե տեսչությունը հայտնել է, որ գետից փորձանմուշներ է վերցրել հետազոտության նպատակով, Լևոնը պատասխանեց, որ դա իրենց չի հետաքրքրում: Մինչ այդ էլ Ախթալայի դեպքից հետո էին փորձանմուշներ ուղարկել լաբորատոր հետազոտության, սակայն մինչ օրս չեն հրապարակել արդյունքները: Հարցին, թե սա էլ նույն շարունակությունը կունենա՞, պատասխանեց. «Այս թեմայով խոսելն արդեն անիմաստ է: Այս մարդիկ, այս համակարգը ի վիճակի չեն նորմալ պետական կառավարում իրականացնել: Եվ բոլորս էլ լավ գիտենք, որ հանքերի դեմ իրենք ինչ–որ բան անում են այն ժամանակ, երբ պետք է լինում ինչ–որ մեկի ձեռքից խլել, տալ մեկ ուրիշին: Մնացած դեպքերում իրենք բոլորը միասին են»:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Այս թեմայով «Վարորդի ընկեր»-ը դիմել է վարչապետին՝ տույժ-տուգանքների համար համաներում կիրառելու խնդրով. «Փաստ» «Հարցերը նախարարների մակարդակով չեն կարող լուծվել. պետք է բնապահպանական քաղաքականության փոփոխություն լինի». Լևոն Գալստյան. «Փաստ» ԿԳՆ-ն փոխել է 9-րդ և 12-րդ դասարանների պետական ավարտական քննությունների օրերը. «Փաստ» Նորանշանակ գյուղնախարարը 8,5 միլիոն դրամի վարկ է վերցրել. «Փաստ» Կոռումպացված լինելու թույլտվությունն ու արատավոր շղթան. Պայքարի ուղիները՝ ըստ Վարուժան Հոկտանյանի. «Փաստ»